Δευτέρα, 21 Αυγούστου 2017

Το Μποϋκοταζ των Λεωφορείων (β' μέρος)

Μαζικές συλλήψεις

Τον Φεβρουάριο του 1956, κατόπιν εισήγησης της συγγραφέως Lillian Smith, η έδρα του New York-based War Resister’s League έστειλε το μέλος Bayard Rustin1 στο Mοντγκόμερυ για να συμβουλέψει τον Κινγκ σχετικά με στρατηγική και οργάνωση για μη βίαιη και άμεση δράση. Ο Μπάγιαρντ Ράστιν έφτασε στο Μοντγκόμερυ την κατάλληλη στιγμή, 21 Φεβρουαρίου 1956,
ημέρα που μια μεγάλη λευκή επιτροπή ζητούσε τη σύλληψη των εκατόν δεκαπέντε ηγετών του μποϋκοτάζ. Αφού είχε αποτύχει ο προηγούμενος εκφοβισμός, ώστε να σταματήσει το μποϋκοτάζ, η πόλη ξέθαψε ένα παλιό νόμο από το 1903, που είχε θέσει εκτός νόμου τους μποϋκότερ των τραμ μισό αιώνα νωρίτερα. Ο Ράστιν συμβούλευψε τους μαύρους ηγέτες, να μην επιτρέψουν στην πόλη  να τους ταπεινώσει με σκηνές συλλήψεων και βίαιων προσαγωγών από την αστυνομία. Θα έπρεπε αντ' αυτού, να ντύνονται με τα καλύτερα ρούχα τους και να παρουσιάζονται περήφανοι  στην φυλακή. Ο κόσμος εφάρμοσε τις συμβουλές και ένα τεράστιο πλήθος συγκεντρώθηκε απ' έξω.'' Η μαύρη κοινότητα ήταν ενθουσιασμένη να βλέπει τους ηγέτες της παραδίδονται χωρίς να διώκονται." σύμφωνα με τον Ράστιν.
Οι μαζικές συλλήψεις ήταν ένα απίστευτο λάθος από την πλευρά των Λευκών του Μοντγκόμερυ: Μετέτρεψαν το μποϋκοτάζ από μία κυρίως τοπική υπόθεση, σε εθνική, που προκάλεσε αίσθηση και προβλήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης. Παρά το γεγονός ότι ο βομβαρδισμός του σπιτιού του Κινγκ είχε τραβήξει σημαντικά την προσοχή των μέσων ενημέρωσης, μεγάλες εφημερίδες όπως η New York Times, εξακολουθούσαν να επικαλούνται νότια ρεπορταζ, τα οποία ήταν  προφανώς προκατειλημμένα. Με τις μαζικές συλλήψεις όμως, δημοσιογράφοι από όλη τη χώρα πλημμύρισαν το Μοντγκόμερυ, και το Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων έγινε πρωτοσέλιδο για πρώτη φορά. Μαζί με το απ' έξω ενδιαφέρον, ήρθε η απελπιστικά αναγκαία εξωτερική οικονομική στήριξη, που επέτρεψε τη συνέχιση του μποϋκοτάζ.
Οι προσπάθειες των Λευκών για να καταστρέψουν το μποϋκοτάζ απέτυχε και πάλι, όταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ οδηγήθηκε σε δίκη.  Ένας  χείμαρος  Αφροαμερικανών κατέθεταν τις μαρτυρίες τους στη δικαστική αίθουσα, περιγράφοντας την τρομοκρατία που αντιμετώπιζαν στο λεωφορείο. Μια γυναίκα κατέθεσε  πώς ο σύζυγός της, μετά από διένεξη που είχε με οδηγό λεωφορείου, πυροβολήθηκε  και σκοτώθηκε από έναν αστυνομικό. Μια άλλη γυναίκα περιέγραψε πώς ο σύζυγός της είχε συρθεί από το λεωφορείο, όταν την στιγμή που επιβιβαζόταν αναγκαστικά από το πίσω μέρος, ο οδηγός  επιτάχυνε κλείνοντας  βιαστικά την πόρτα, με αποτέλεσμα να μαγκωθεί το πόδι του και να σέρνεται από το λεωφορείο.
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ κρίθηκε ένοχος για διοργάνωση παράνομου μποϋκοτάζ, όμως αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση και εξερχόμενος απευθύνθηκε στο πλήθος που ζητωκραύγαζε, λέγοντάς τους:

''Θα συνεχίσουμε να διαμαρτυρόμαστε στο ίδιο πνεύμα της μη-βίας και της παθητικής αντίστασης, χρησιμοποιώντας το όπλο της αγάπης"

Την επόμενη ημέρα πρωτοσέλιδα σε ολόκληρες τις Πολιτείες απεικόνιζαν τον  Μάρτιν Λούθερ Κινγκ όχι ως ένοχο και εγκληματία, αλλά ως τον αμερικανό Γκάντι.
 Η παλίρροια είχε γυρίσει πίσω. Χρειάστηκε να περάσουν τρεις μήνες, αλλά τώρα ο κόσμος έπαιρνε ανοιχτά το μέρος των μποϋκότερ. Η οικονομική βοήθεια που δινόταν από πολλούς ανθρώπους,  επέτρεψε στους Μαύρους του Μοντγκόμερυ να μην κάνουν πίσω και να συνεχίσουν το μποϋκοτάζ , μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι ο διαχωρισμός στα  λεωφορεία ήταν αντισυνταγματικός.

To Μποϋκοτάζ και η εξέλιξη της φιλοσοφίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ

Οι αρχές της φιλοσοφίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων στο Μοντγκόμερυ, και εκφράστηκαν εξαιρετικά στο πρώτο του βιβλίο με τίτλο ''Stride Towards Freedom: The Montgomery Story'' (Άλμα προς την Ελευθερία. Η Ιστορία του Μοντγκόμερυ) . Ενώ η φιλοσοφία του ωρίμασε με τα χρόνια, το βιβλίο αυτό προσφέρει μια εξαιρετική απεικόνιση τόσο της πρώιμης φιλοσοφίας του Κίνγκ, όσο και των αρχών που θα τον καθοδηγούν για το υπόλοιπο της ζωής του.
Στο Stride Towards Freedom,.ο  Μάρτιν Λούθερ Κινγκ περιγράφει την αγάπη ως μια επαναστατική δύναμη. Για να καθορίσει τί είδους αγάπη είναι η επαναστατική, στράφηκε προς τους αρχαίους  Έλληνες, εξηγώντας ότι είχαν διαφορετικούς όρους για τα διάφορα είδη  αγάπης, όπως τον όρο έρωτας για  τη ρομαντική αγάπη, ή  φιλία για την αγάπη  που έχει κανείς για  τους φίλους του. Η επαναστατική αγάπη , η αγάπη που ήταν απαραίτητη για την  μη βίαιη αντίσταση, ήταν αγάπη για όλη την ανθρωπότητα. Σε αντίθεση με τον έρωτα ή τη φιλία, η αγάπη (agape), δεν ήταν ένα είδος αγάπης που ήλπιζε σε αμοιβαιότητα όπως η φιλία ή ο ρομαντισμός. Δεν ήταν μια αγάπη επικεντρωμένη στον εαυτό. Ήταν μια αγάπη που  επιθυμούσε το καλύτερο για όλους τους ανθρώπους, κοντά ή μακριά, γνωστούς ή άγνωστους, φίλους ή εχθρούς. Για τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αυτό είναι ''η αγάπη του Θεού που λειτουργεί στην ανθρώπινη καρδιά."
Ο  Κινγκ  πίστευε ότι αυτή η αγάπη ήταν επαναστατική, γιατί η αληθινή αγάπη για την ανθρωπότητα δεν μπορεί να ανεχθεί την αδικία και γι αυτό απαιτεί αντίσταση, μια αντίσταση, όμως, που να μην βλάπτει κανέναν, που θα εκμηδενίσει τους διαχωρισμούς, μια μη βίαιη αντίσταση.

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ  πίστευε ότι ο ρατσισμός είχε συντρίψει την ανθρώπινη κοινότητα:

''... αν απαντώ ότι μισώ με ένα αμοιβαίο μίσος, δεν έχω καταφέρει τίποτα, παρά μόνο να εντείνω το διαχωρισμό σε μια διαιρεμένη κοινότητα. Μπορώ να κλείσω το χάσμα σε μια διαχωρισμένη κοινότητα, μόνο όταν καταφέρω να συναντηθούν το μίσος με την αγάπη. Η αγάπη (agape), είναι το μόνο υλικό που μπορεί να κρατήσει αυτή τη σπασμένη κοινότητα μαζί. Όταν κλήθηκα να αγαπώ, κλήθηκα για να αποκαταστήσω την κοινότητα, να αντισταθώ στην αδικία, και να καλύψω τις ανάγκες των αδελφών μου. "

Σε άλλο σημείο ο Μ.Λ.Κινγκ  έγραψε ότι, ενώ άλλες μορφές αντίστασης δημιούργησαν νικητές και ηττημένους  και έσπρωξαν τις αδελφές και τους αδελφούς της ανθρώπινη κοινότητας στα δύο άκρα,

"Ο απόηχος της μη βίας είναι η δημιουργία μιας αγαπημένης κοινότητας. Με τη μη βίαιη αντίσταση δεν επιδιώκουμε να νικήσουμε ή να ταπεινώσουμε τον αντίπαλο, αλλά να κερδίσουμε τη φιλία και την κατανόησή του. Η μη βίαιη αντίσταση, αντεπιτίθεται στις δυνάμεις του κακού και όχι σε άτομα που διαπράττουν κακό. Είναι το κακό που η μη βίαιη αντίσταση προσπαθεί να νικήσει και όχι τα πρόσωπα θύματα του κακού. "

Σύμφωνα με τα λόγια του Κίνγκ, κατά τη διάρκεια του μποϋκοτάζ,  οι δυνάμεις του διαχωρισμού  βρίσκονταν πίσω από την επίθεση και όχι οι λευκοί πολίτες  που υποστήριζαν τον διαχωρισμό, οι οποίοι είχαν γίνει θύματα του κακού από το γεγονός και μόνο ότι ζούσαν σε μια κοινωνία, η οποία κατέστησε σχεδόν αδύνατο γι'αυτούς το να μην μετατραπούν σε ρατσιστές. Προκειμένου να τονίσει ότι το μποϋκοτάζ των λεωφορείων δεν είχε καμία πρόθεση να χτυπήσει τους Λευκούς, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αποφάσισε να μην χρησιμοποιεί ακόμη και τον όρο «μποϋκοτάζ» για να περιγράψει το κίνημα του Μοντγκόμερυ. Κατανοώντας ότι πολλοί άνθρωποι συνέδεαν τη λέξη με τα οικονομικά αντίποινα του Συμβουλίου των Λευκών Πολιτών, το οποίο Συμβούλιο χρησιμοποιούσε τα μποϋκοτάζ προκειμένου να βλάψει τους Αφροαμερικανούς και τους υποστηρικτές τους, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αντέταξε την μη συνεργασία (noncooperation) με το κακό. Το αποτέλεσμα της μη συνεργασίας με το κακό δεν συνεπαγόταν βλάβη για κανέναν. Το μόνο αποτέλεσμα ήταν δικαιοσύνη και στην περίπτωση του μποϋκοτάζ των λεωφορείων, το μόνο αποτέλεσμα ήταν η κατάργηση του διαχωρισμού στα λεωφορεία, πράγμα που μπορεί να μην άρεσε στους Λευκούς, αλλά όμως δεν θα έβλαπτε κανέναν.

Η Μη-βίαιη Αντίσταση ήταν επίσης επαναστατική επειδή δημιουργούσε αυτό που ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αποκαλούσε ''μόνιμη, θετική ειρήνη''και όχι μια ''αρνητική ειρήνη'': Όταν κάποιος λευκός πολίτης τον κατηγόρησε για καταστροφή των ''ειρηνικών και αρμονικών φυλετικών σχέσεων" στο Μοντγκόμερυ, απάντησε ως εξής:

"Κύριε, έχετε δεν είχατε ποτέ πραγματική ειρήνη στο Μοντγκόμερυ. Είχατε ένα είδος αρνητικής ειρήνης στην οποία ο Νέγρος αποδεχόταν πολύ συχνά αυτή την κατάσταση της υποταγής του. Αλλά αυτό δεν είναι αληθινή ειρήνη. Αληθινή ειρήνη δεν είναι μόνο η απουσία έντασης. Είναι η παρουσία της δικαιοσύνης. Η ένταση, που βλέπουμε στο Μοντγκόμερυ σήμερα, είναι η απαραίτητη ένταση που έρχεται όταν οι καταπιεσμένοι ξεσηκώνονται και αρχίζουν να κινούνται προς τα εμπρός, προς μια μόνιμη, θετική ειρήνη."

Η αρνητική ειρήνη δημιουργήθηκε όταν δεν επιλύθηκαν συγκρούσεις, αλλά χώθηκαν κάτω από την επιφάνεια, όπου θα μπορούσαν εύκολα να αγνοηθούν από την κυρίαρχη πλευρά μιας σύγκρουσης. Ήταν μια μορφή ειρήνης που απαιτούσε την ήττα και την υποταγή κάποιου. Η μη-βίαιη αντίσταση ήταν σε θέση να δημιουργήσει μια «μόνιμη, θετική ειρήνη» επειδή η επίλυση των διαφορών δεν επιτυγχανόταν μέσω της κυριαρχίας και της επιβολής στους ανθρώπους, αλλά από την επούλωση της πληγωμένης κοινότητας.
Η μη βίαιη αντίσταση απαιτείται για να αποφευχθεί η εσωτερική βία, η βία του πνεύματος."Η εσωτερική βία, όπως το μίσος του δυνάστη, κινδύνευε πάντα να μετατραπεί σε σωματική βία. Όπως έλεγε ο Μ.Λ.Κινγκ, Το να ξεπεράσεις την εσωτερική βία μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με την προβολή την ηθική της αγάπης και επίκεντρο τη ζωή των ανθρώπων." Δεν ήταν εύκολο να βοηθήσει μια καταπιεσμένη κοινότητα να διατηρήσει την εστίασή της στην αγάπη, όταν ήταν τόσο φυσικό να μισούν εκείνους που τους είχαν βλάψει. Κατά τη διάρκεια των πιο δύσκολων στιγμών του μποϋκοτάζ, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ καλούσε σε μαζικές συναντήσεις την κοινότητα σε καθημερινή βάση, προκειμένου να φέρει τους ανθρώπους κοντά και να κρατήσει την ενέργειά τους επικεντρωμένη στην αξιοπρέπεια και τη νομιμότητα των διεκδικήσεων. Όλοι οι ομιλητές κλήθηκαν να εστιάσουν τα λόγια τους στη μη βία και την αγάπη, ώστε να ενισχυθεί η αποφασιστικότητα της μαύρης κοινότητας.
Ωστόσο, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ τόνισε ότι η αγάπη για την οποία μιλούσε, δεν σήμαινε το να έχει κάποιος τα θερμά συναισθήματα που σχετίζονται με άλλα είδη  αγάπης. Σύμφωνα με τα λόγια του, "Θα ήταν ανοησία να παροτρύνει τους ανθρώπους να αγαπούν τους καταπιεστές τους με αίσθηση στοργής. Η αγάπη σε αυτό το πλαίσιο σήμαινε την κατανόηση, που ήταν απαραίτητη για να γίνει κατανοητό το ότι δεν ήταν στη φύση των λευκών ανθρώπων να είναι ρατσιστικές και καταπιεστές, αλλά ότι είχαν γεννηθεί μέσα σε μια κοινωνία που τους κατασκεύαζε προς αυτή την κατεύθυνση και πως αυτό θα μπορούσε να αλλάξει.Αυτή η κατανόηση ήταν που επέτρεψε στους Αφροαμερικανούς να διαχειριστούν την "εσωτερική βία'', κάτι που έγινε αισθητό στους καταπιεστές τους και που τους κράτησε πιστούς στη μη-βίαιη αντίσταση, η οποία θα θεράπευε την σπασμένη ανθρώπινη κοινότητα.
Το μήνυμα του Κινγκ ότι μια αληθινή αγάπη της ανθρωπότητας απαιτούσε μη-βίαιη αντίσταση, έκανε αίσθηση σε πολλούς Λευκούς εκτός του Νότου. Πολλοί είχαν δει στο παρελθόν αντίσταση στην καταπίεση ως μια μορφή επιθετικότητας, ή ως κάτι στο οποίο δεν θα έπρεπε να εμπλακούν, επειδή δεν ήταν οι ίδιοι καταπιεσμένοι. Το πιο σημαντικό ήταν ότι, η σταθερή προσήλωση του Κινγκ για χρήση του «όπλου της αγάπης" ώστε να κατανικηθεί η καταπίεση, οδήγησε πολλούς λευκών Αμερικανών να αισθάνονται ντροπή.Η μη βίαιη αντίσταση λειτούργησε μόνο λόγω της δύναμής της ''να ξυπνήσει μια αίσθηση ηθικής ντροπής στον αντίπαλο." όπως είχε πει ο Κινγκ. Μόνο η επώδυνη συναισθηματική πίεση τους αισθήματος ντροπής είχε τη δύναμη να μετατρέψει τους εχθρούς σε φίλους.
Παρά το γεγονός ότι ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ μιλούσε συχνά για μεταστροφή των εχθρών σε φίλους, κατάλαβε ότι οι αδιάλλακτοι εχθροί ακολουθούσαν το δικό τους δρόμο. Ο αληθινός στόχος της ντροπής ήταν οι λευκοί Αμερικανοί: Πιέζοντάς τους να αισθάνονται ντροπή, οι Αφροαμερικανοί θα μπορούσαν να κερδίσουν μια ευρεία βάση υποστήριξης είτε με τη μορφή των οικονομικών δωρεών είτε με τη μορφή της θετικής εικόνας από τα μέσα ενημέρωσης, είτε με τη μορφή πολιτικής πίεσης στις κάλπες, είτε με τη μορφή των ενεργών λευκών συμμάχων, που αγωνίζονται δίπλα-δίπλα με μαύρους Αμερικανούς. Όταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έγραψε ότι

"Αυτός που δέχεται παθητικά το κακό, είναι τόσο εμπλεκόμενος σε αυτό, όσο εκείνος που βοηθά να διαπραχθεί. Αυτός που δέχεται το κακό χωρίς να διαμαρτύρεται εναντίον του, είναι πραγματικά συνεργός σε αυτό'', 

όριζε την αντίσταση στην καταπίεση ως φυσική δραστηριότητα όλων των αξιοπρεπών ανθρώπων. Το μήνυμά του ανάγκασε πολλούς απλούς λευκούς Αμερικανούς να παλέψουν με τη συνείδησή τους και να υποστηρίξουν τους μαύρους Αμερικανούς στον αγώνα για την ελευθερία τους.

Περιμένοντας στη στάση συνεπιβίβασης

381 ημέρες μακριά από τα λεωφορεία

''Τα πόδια κουράστηκαν, αλλά η ψυχή αντέχει''

Το τέλος του διαχωρισμού

Την άνοιξη του 1956, η τοπική NAACP κατέθεσε αγωγή στο Ομοσπονδιακό Επαρχιακό Δικαστήριο αμφισβητώντας τη συνταγματικότητα του διαχωρισμού στα λεωφορεία του Μοντγκόμερυ. Η υπόθεση ξεκίνησε την 1η Μαΐου. Στις 5 Ιουνίου 1956, το Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο στη δίκη ''Browder κατά Gayle'' 2 με απόφαση 2 προς 1, απεφάνθη ότι ο διαχωρισμός των λεωφορείων ήταν αντισυνταγματικός και παραβίαζε τα συνταγματικά δικαιώματα των Αφροαμερικανών με τη λειτουργία διαχωρισμού στα λεωφορεία. Η απόφαση του δικαστηρίου ήρθε την ίδια ημέρα που ο Μ.Λ. Κινγκ και η MIA βρίσκονταν στο δικαστήριο με την κατηγορία της παρεμπόδισης των λεωφορείων και του παράνομου συστήματος της συνεπιβίβασης. Αποφασίστηκε να μην τερματιστεί το μποϋκοτάζ, μέχρι να εφαρμοστεί η απόφαση και ανέστειλαν το σύστημα της συνεπιβίβασης για ένα μήνα.
Το Μοντγκόμερυ και η πολιτεία της Αλαμπάμα ανακοίνωσαν αμέσως προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, καθυστερώντας έτσι την εφαρμογή της απόφασης, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επικύρωσε την απόφαση του Περιφεριακού το Νοέμβριο του 1956.

Τον Σεπτέμβριο του 1956, ο δήμαρχος του Μοντγκόμερυ ζήτησε από την νομική ομάδα της πόλης να προετοιμάσει ένα αίτημα για προσωρινή απαγόρευση του συστήματος συνεπιβίβασης στα αυτοκίνητα. Η νομική ομάδα ετοίμασε το αίτημα και το υπέβαλε στο τοπικό δικαστήριο.
Τη νύχτα 12 Νοεμβρίου 1956, πριν από την ημέρα της ακροαματικής, ο Κινγκ απευθύνθηκε σε μια μαζική συγκέντρωση στην πόλη και προειδοποίησε την αφροαμερικανική κοινότητα ότι το σύστημα του συνεπιβίβασης έπρεπε σταματήσει.
Την επόμενη μέρα, την Τρίτη 13 Νοεμβρίου 1956, καθώς έλαβαν χώρα δικαστικές διαδικασίες, ήλθε από την Ουάσιγκτον  η είδηση ότι το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επιβεβαίωσε την απόφαση του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου ότι ο διαχωρισμός στα αστικά λεωφορεία ήταν αντισυνταγματικός. Άνεμος νέας ζωής πνέει στο μποϋκοτάζ των λεωφορείων του Μοντγκόμερι και η ελπίδα έτρεξε μέσα  στην αφροαμερικανική κοινότητα.
Η εκτελεστική επιτροπή της MIA αποφάσισε να τερματίσει επίσημα το μποϋκοτάζ μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, αλλά ενθάρρυνε όλους τους Αφροαμερικανούς κατοίκους του Μοντγκομερυ να μείνουν μακριά από τα αστικά λεωφορεία έως ότου η απόφαση του Δικαστηρίου επιδοθεί σε αξιωματούχους της πόλης. Δύο ταυτόχρονες μαζικές συναντήσεις και στις δύο πλευρές της πόλης ενέκριναν την απόφαση αυτή τη νύχτα της Τετάρτης, 14 Νοεμβρίου. Κανείς δεν περίμενε ότι θα έπρεπε να περιμένουν πέντε εβδομάδες για να φτάσει η απόφαση στο Μοντγκόμερυ.

Οι Αφροαμερικανοί  παρέμειναν εκτός λεωφορείων της πόλης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρά την εντολή του τοπικού δικαστηρίου για το σύστημα της συνεπιβίβασης. Οι αφρoαμερικανικές γειτονιές και τα μεμονωμένα μπλοκ οργανώνουν προγράμματα "share-a-ride" για να καλύψουν τις ανάγκες μεταφοράς των γειτόνων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το MIA άρχισε να προετοιμάζει τους ανθρώπους για να επιστρέψουν στα λεωφορεία. Στις μαζικές συναντήσεις και τα φυλλάδια οι ηγέτες κάλεσαν τους κατοίκους να παραμείνουν μη βίαιοι και ευγενικοί ακόμα και όταν αντιμετωπίζουν βίαιη εχθρότητα.
Στις 20 Δεκεμβρίου 1956, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, με την οποία δήλωνε ότι ο διαχωρισμός των λεωφορείων ήταν αντισυνταγματικός, έφτασε τελικά στο δημαρχείο του Μοντγκόμερυ. Νωρίς το πρωί, την Παρασκευή 21 Δεκεμβρίου 1956, ο Ε. Ν. Νixon, ο Ralf  Abernathy και ο Glenn Smiley πήγαν στο σπίτι του  Κινγκ. Οι δημοσιογράφοι συνέρρεαν καθώς οι τέσσερις περπατούσαν στην κοντινή στάση λεωφορείου Στις 6:00, επιβιβάστηκαν στο πρώτο μη διαχωρισμένο λεωφορείο της πόλης και κατευθύνθηκαν στο κέντρο του Μοντγκόμερυ. Ο Glenn Smiley, ο λευκός ηγέτης των Μεθοδιστών από το Τέξας, κάθισε δίπλα στον Μ.Λ.Κινγκ, καθιστώντας σαφή τον τερματισμό του διαχωρισμού.
Οι επόμενες μέρες ήταν σχετικά ήσυχες, καθώς οι Αφροαμερικανοί και οι Λευκοί κάτοικοι του Μοντγκόμερυ μετακινούνταν μαζί στα λεωφορεία. Ορισμένα περιστατικά βίας και εκφοβισμού κατά των Αφροαμερικανών αναφέρθηκαν στις πρώτες αυτές ημέρες, αλλά η γενική ατμόσφαιρα ήταν μια ηρεμία.
Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο του 1957, οι βίαιες επιθέσεις εντατικοποιήθηκαν. Τα λεωφορεία και οι Αφροαμερικανοί επιβάτες πυροβολούνταν, κυρίως τη νύχτα σε σκοτεινές περιοχές της πόλης. Σε απάντηση, η εταιρεία λεωφορείων ακύρωσε όλες τις υπηρεσίες μετά τις 5 μ.μ., και μετά από κλιμάκωση της βίας, ακυρώθηκε συνολικά η υπηρεσία λεωφορείων. Η βία συνεχίστηκε. Οι αφροαμερικανικές εκκλησίες βομβαρδίστηκαν καθώς και το σπίτι του Ralph Abernathy. Μία βόμβα βρέθηκε στη βεράντα του σπιτιού του Κινγκ. Επτά Λευκοί συνελήφθησαν ως ύποπτοι γι' αυτές τις βομβιστικές επιθέσεις αλλά δεν καταδικάστηκαν ποτέ.
Οι αφροαμερικανικές και οι λευκές κοινοτικές οργανώσεις καταδίκαζαν αυτή τη βία, που τερματίστηκε σύντομα μετά την σύλληψη των υπόπτων. Η υπηρεσία λεωφορείων επέστρεψε σε κανονικά δρομολόγια σε όλη την πόλη.

Ο Κινγκ είπε για το μποϋκοτάζ των λεωφορείων:

'' Ήρθαμε να δούμε ότι, μακροπρόθεσμα, είναι πιο έντιμο να περπατάς με αξιοπρέπεια από το να οδηγείσαι στην ταπείνωση. Έτσι, αποφασίσαμε να αντικαταστήσουμε με τα κουρασμένα πόδια τις κουρασμένες ψυχές και να περπατήσουμε στους δρόμους του Μοντγκόμερυ.
(Επιστολές 3: 486).

Ο ρόλος του Κινγκ στο Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων συγκέντρωσε τη διεθνή προσοχή και οι τακτικές της ΜΙΑ για το συνδυασμό μαζικής μη βίαιης διαμαρτυρίας με τη χριστιανική ηθική, έγιναν το πρότυπο για την κατάργηση του διαχωρισμού στο Νότο.Το αίτημά του για φυλετική ισότητα, η πίστη του στον τελικό θρίαμβο της δικαιοσύνης, η επιμονή του για τη δύναμη της μη-βίας να επιφέρει μια σημαντική μεταμόρφωση στην αμερικανική κοινωνία, ήταν ζωτικής σημασίας. Την περίοδο του μποϋκοτάζ ο ξεχωριστός συνδυασμός των χριστιανικών και γκαντικών ιδεών και οι ομιλίες του δείχνουν την εκτίμησή του για την ευρύτερη σημασία του κινήματος στο Μοντγκόμερυ, και τη λαχτάρα του για ανθρώπινη αξιοπρέπεια που να παρακινήσει τους καταπιεσμένους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η ζωή του και η διδασκαλία εξακολουθούν να έχουν βαθιά επιρροή όχι μόνο στους Αμερικανούς, αλλά στους ανθρώπους όλων των εθνών.



Πολιτικά Δικαιώματα

Οι Αφροαμερικανοί θρησκευτικοί ηγέτες από όλο τον Νότο συγκεντρώθηκαν στην Ατλάντα τον Ιανουάριο του 1957 για να διαδώσουν την εκστρατεία κατά του διαχωρισμού των λεωφορείων σε όλο τον Νότο. Κατά τη συνάντηση αυτή, οι ηγέτες αυτοί ίδρυσαν το SCLC,  ''Διάσκεψη της Νότιας Χριστιανικής Ηγεσίας'' (Southern Christian Leadership Conference) και εξελέξαν πρόεδρο τον Μ.Λ.Κινγκ. Το SCLC εμψύχωνε και στήριζε ηθικά τον μαύρο πληθυσμό μέσα στις εκκλησίες, ενώ διοργάνωνε διαμαρτυρίες στις πόλεις του Νότου για την βελτίωση της ζωής των Μαύρων.
 Από το 1963 μέχρι το 1965 το SCLC οργάνωσε πορείες και διαμαρτυρίες για την πλήρη ελευθερία και τα δικαιώματα του μαύρου πληθυσμού, που αντιμετωπίστηκαν με ιδιαίτερη βιαιότητα από τους ρατσιστές, όπως στην εκστρατεία του Μπέρμιγχαμ και οι τρεις πορείες από την Σέλμα στο Μοντγκόμερυ.3
Η πιο σημαντική και ουσιαστική εκστρατεία της Διάσκεψης ήταν η απόκτηση του δικαιώματος ψήφου και γι αυτό προέτρεπαν τους Μαύρους να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους. Το 1964 δόθηκαν τα Δικαιώματα και το 1965 το δικαίωμα ψήφου, έπειτα από δύσκολους αγώνες, καθιστικές διαμαρτυρίες, συλλήψεις και κωλυσιεργίες των δημοτικών υπαλλήλων. Τα Δικαιώματα για τους Μαύρους όλης της χώρας ήταν πλέον γεγονός.
Τον Απρίλιο του 1968, στο Μέμφις του Τεννεσσί ξεσπούν ταραχές και απεργίες με αίτημα την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων και βελτίωση των μισθών. Στις 3 Απριλίου ο Μ.Λ.Κινγκ μίλησε στην εκκλησία Mason στο Τεννεσσί και δηλώνει ότι θα τεθεί επικεφαλής της πορείας στο πλευρό των απεργών καθαριότητας. Δεν θα το πραγματοποιήσει. Δολοφονείται από τον James Earl Ray στις 6 Απριλίου.
Σ' αυτή την τελευταία ομιλία είχε πει:

"Ξεκινήσαμε πριν από 12 χρόνια, στο Μοντγκόμερυ, με μια διαμαρτυρία για να έχουμε το δικαίωμα να καθόμαστε στις άδειες θέσεις των λεωφορείων. Από εκεί, προχωρήσαμε στον αγώνα για την κατάργηση κάθε φυλετικού διαχωρισμού στα δημόσια κτίρια, τα σχολεία και τα ξενοδοχεία. Ύστερα αγωνιστήκαμε για την κατοχύρωση του δικαιώματος της ψήφου, ώστε να αποκτήσουμε πολιτική υπόσταση και δύναμη. Τώρα ήρθε η ώρα να προχωρήσουμε άλλο ένα βήμα και να διεκδικήσουμε οικονομική και κοινωνική δύναμη. Αυτό είναι το νόημα του ενδιαφέροντός μας για την απεργία των εργατών καθαριότητας".

Θα πάω στο Μέμφις. Κάποιοι άρχισαν να εκτοξεύουν απειλές ή να συζητούν για τις απειλές που είχαν κυκλοφορήσει. Τι θα συμβεί σε μένα από μερικούς άρρωστους Λευκούς αδελφούς μας;

Λοιπόν, δεν ξέρω τι θα συμβεί τώρα. Έχουμε μερικές δύσκολες ημέρες μπροστά. Αλλά δεν έχει σημασία μαζί μου τώρα. Επειδή ήμουν στην κορυφή του βουνού. Και δεν με πειράζει. Όπως και ο καθένας, θα ήθελα να ζήσω μια μακρά ζωή. Η μακροβιότητα έχει τη θέση της. Αλλά δεν ανησυχώ για αυτό τώρα. Απλώς θέλω να κάνω το θέλημα του Θεού. Και μου επέτρεψε να ανέβω στο βουνό. Και έχω εξετάσει. Και είδα την Γη της Επαγγελίας. Μπορεί να μην έρθω μαζί σας. Αλλά απόψε θέλω να ξέρετε ότι εμείς, ως λαός, θα φτάσουμε στην υποσχεθείσα γη. Γι αυτό είμαι χαρούμενος, απόψε. Δεν ανησυχώ για τίποτα. Δεν φοβάμαι κανέναν. Τα μάτια μου είδαν τη δόξα του ερχομού του Κυρίου..


Ο Bayard Rustin (αριστ) στην πορεία στην Ουάσινγκτον
Ο Μalcolm Χ στο Σάλεμ το 1963


Ρόζα Παρκς

Όσο για τη Ρόζα Παρκς, η πορεία της δεν ήταν απλή, τα Πολιτικά Δικαιώματα δεν είναι παραμύθι με αίσιο τέλος. Αυτή και ο σύζυγός της Ρέυμοντ έχασαν τη δουλειά τους. Σε αντίποινα για τον ακτιβισμό τους, ο ιδιοκτήτης αύξησε το ενοίκιό τους κάτι που ήταν αδύνατο να αντιμετωπίσουν και να τα βγάλουν πέρα.. Το μποϋκοτάζ είχε άμεση επίπτωση στην υγεία τους: Ο Ρέυμοντ φοβούμενος για τη ζωή της  συζύγου του, κοιμόταν συνέχεια με το όπλο του,υπέστη νευρικό κλονισμό και άρχισε να πίνει. Η Ρόζα υπέφερε από σοβαρή αϋπνία και παρουσίασε καρδιακή πάθηση. Αυτή ήταν η σκληρή πραγματικότητα του ακτιβισμού, μια ιστορία που θα μπορούσε να επαναληφθεί χιλιάδες φορές όσο το Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα σάρωνε τον Νότο.
Οκτώ μήνες μετά το τέλος του μποϋκοτάζ, η Ρόζα και ο Ρέυμοντ έφυγαν από το Μοντγκόμερυ και κινήθηκαν βόρεια προς Ντιτρόιτ. Παρά το γεγονός ότι εξακολούθησαν να ζουν στη φτώχεια, η Ρόζα Παρκς δεν εγκατέλειψε ποτέ τον ακτιβισμό. Στο Ντιτρόιτ ασχολήθηκε με θέματα διακρίσεων, στέγασης και βέβαια την αστυνομική βαρβαρότητα. Εκεί άκουσε τον Malcolm X 4 να εκφωνεί μερικές από τις πιο διάσημες ομιλίες του, όπως "Μήνυμα προς τους πολίτες", "Ψηφοδέλτιο ή σφαίρα''  και αυτή που έμεινε γνωστή ως "Τελευταίο Μήνυμα" που εκφώνησε μία εβδομάδα πριν το θάνατό του. Ύστερα από αυτή την τελευταία ομιλία, η Ρόζα και ο Μάλκομ έκαναν πολλές συζητήσεις.Παρά το γεγονός ότι η Ρόζα και ο Μάλκομ έδειχναν εκ πρώτης όψεως τόσο διαφορετικοί, εντούτοις ταυτίζονταν σε πολλά θέματα και απολάμβαναν την παρέα ο ένας του άλλου. Η Ρόζα αργότερα εξέπληξε τους ερευνητές, λέγοντάς τους ότι ο Malcolm X ήταν ο μεγαλύτερος ήρωας της. Η θέση του για την αυτοάμυνα της θύμισε τον παππού της. Θαύμαζε επίσης την διεθνή προοπτική του Malcolm X, που έβλεπε τον αγώνα για ελευθερία των Αφροαμερικανών ως ένα μόνο μέρος του ευρύτερου και παγκόσμιου αγώνα για ελευθερία των λαών στις αποικίες κατά τη διάρκεια της εποχής των Πολιτικών Δικαιωμάτων. Ο Μάρτιν Λουθερ Κινγκ συμμεριζόταν αυτή την προοπτική, αλλά η Παρκς ίσως θαύμαζε τον Malcolm X για το γεγονός ότι εργάστηκε για την πραγματοποίηση στέρεων συμμαχιών με φυλετικά καταπιεσμένους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Το 1964, Rosa Parks διαδραμάτισε ουσιαστικό ρόλο στην εκλογή του μαύρου βουλευτή στο Κογκρέσσο, John Conyers. Ο Conyers την προσέλαβε στο επιτελείο του, πράγμα που σήμαινε τη λήξη της μακράς περιόδου φτώχειας. Το γραφείο του John Conyers έγινε  φυτώριο του μαύρου πολιτικού ακτιβισμού, και επειδή έλειπε συχνά στην Ουάσιγκτον, η Ρόζα Πάρκς έπαιξε σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του γραφείου του Ντιτρόιτ. Εκεί όχι μόνο συναντήθηκε με πολλούς ανθρώπους που κατέκλυζαν το γραφείο, αλλά ταξίδεψε σε όλη την πόλη, για να συναντήσει ανθρώπους στα σχολεία, τα νοσοκομεία, τους ηλικιωμένους στα σπίτια τους και να συμετάσχει στις συναντήσεις της κοινότητας. Άκουγε ό, τι χρειάζοντανοι άνθρωποι και έκανε την αναφορά στο μέλος του Κογκρέσσου.
 Ακριβώς όπως είχε υποστηρίξει νέους ακτιβιστές στο Μοντγκόμερυ κατά τα έτη πριν το μποϋκοτάζ, έγινε μια σημαντική υποστηρικτής των νέων ανθρώπων που ενεπλάκησαν στο Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα, ανταποκρινόμενη στις εκκλήσεις της νεότερης γενιάς για Μαύρη Δύναμη Black Power. Η Παρκς ήταν από καιρό εξοικειωμένη με το νόημα της Black Power, όπως βεβαίως ήταν και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο οποίος σε μια μαζική συγκέντρωση κατά τη διάρκεια του Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων είχε πει ακριβώς γι αυτή τη Δύναμη:

''... μέχρι ότου εμείς, ως  φυλή, μάθουμε να αναπτύσσουμε τη δύναμή μας, δεν θα φτάσουμε πουθενά.  Πρέπει να αποκτήσουμε πολιτική δύναμη και οικονομική δύναμη για τη φυλή μας. "


Σημειώσεις

1. Ο Bayard Rustin, γεννήθηκε στις 17 Μαρτίου 1912 στο Δυτικό Τσέστερ,στην Πενσυλβανία, και πέθανε στις 24 Αυγούστου 1987 στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Ήταν Αμερικανός ακτιβιστής του κινήματος των Πολιτικών δικαιωμάτων και του Κινήματος Απελευθέρωσης των Ομοφυλοφίλων.
Ως αγωνιστής στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ήταν ο κύριος διοργανωτής του Washington Walk για την Απασχόληση και Ελευθερία το 1963 και ο σύμβουλος του Martin Luther King για τη στρατηγική μη βίαιης αντίστασης.
Η προσωπική φιλοσοφία του Rustin ήταν εμπνευσμένη από το συνδυασμό του ψυχισμού των Κουακέρων(Quakers, τον σοσιαλισμό όπως τον δίδαξε ο μαύρος ηγέτης Α. Philip Randolph και τη θεωρία της μη βίαιης διαμαρτυρίας, που διαδόθηκε από τον Μαχάτμα Γκάντι.Επειδή η δουλεία και ο φυλετικός ή σεξουαλικός διαχωρισμός ήταν ασυμβίβαστοι με την πίστη τους σε ένα δίκαιο Θεό, οι Κουάκεροι ήταν οι πρώτοι ιστορικοί σύμμαχοι του μαύρου αγώνα για ισότητα και ελευθερία.
Ο Ράστιν εξέτησε ποινή φυλάκισης 28 μηνών ως αντιρρησίας συνείδησης, αρνούμενος να καταταγεί στο στρατό για να εκδικηθεί την καταστροφή Περλ Χάρμπορ. Δίδαξε στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και στους οπαδούς του τις τεχνικές μη βίας. Ο ρόλος του ήταν καθοριστικός για την διοργάνωση της επανάστασης που έλαβε χώρα στο Montgomery. Μετά την ψήφιση του νόμου περί δικαιωμάτων των πολιτών του 1964 και του νόμου περί δικαιωμάτων ψήφου το 1965, υποστήριξε τη συγκέντρωση του Κινήματος των Πολιτικών ΠΔδικαιωμάτων στο Δημοκρατικό Κόμμα.


2. Browder v. Gayle: Ήταν μια υπόθεση, η ακρόαση της οποίας έλαβε χώρα ενώπιον μιας επιτροπής τριών δικαστών του Επαρχιακού Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών της Μέσης Επαρχίας της Αλαμπάμα για το νόμο του διαχωρισμού στα κρατικά λεωφορεία του Mοντγκομερυ. Η έδρα απαρτιζόταν από τον δικαστή της Μέσης Επαρχίας της Αλαμπάμα, τον Frank Minis Johnson, της Βόρειας Επαρχίας της Αλαμπάμα, τον δικαστή Seybourn Harris Lynne, και τον εφέτη Richard Rives. Στις 5 Ιουνίου 1956, το Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε 2-1, με την Lynne να διαφωνεί, ότι ο διαχωρισμός των λεωφορείων είναι αντισυνταγματικός σύμφωνα με την 14η Τροπολογία της 14ης τροπολογία περί ίσης μεταχείρισης.
Το κράτος και η πόλη άσκησαν έφεση και η απόφαση επικυρώθηκε συνοπτικά από το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών στις 13 Νοεμβρίου 1956.  


3. Ένας από τους διάσημους ρατσιστές ήταν οTheophilus Eugene Connor, γνωστός ως ''Bull'', που διετέλεσε εκλεγμένος Επίτροπος Δημόσιας Ασφάλειας για την πόλη Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα για περισσότερο από δύο δεκαετίες. Αντέδρασε σθεναρά στο κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα στη δεκαετία του 1960. Κάτω από την κυβέρνηση της επιτροπής της πόλης, ο Connor είχε την ευθύνη της διοικητικής εποπτείας του Τμήματος Πυροσβεστικού Σώματος και του Αστυνομικού Τμήματος του Μπέρμιγχαμ, το οποίο είχε και τους δικούς του αρχηγούς.
Ο Κόννορ, επέβαλε το φυλετικό διαχωρισμό και αρνήθηκε τα πολιτικά δικαιώματα στους Μαύρους πολίτες, ειδικά κατά τη διάρκεια της εκστρατείας της Διάσκεψης της Νότιας Χριστιανικής Ηγεσίας
στο Μπέρμιγχαμ το 1963. Έγινε διεθνές σύμβολο του θεσμικού ρατσισμού. Ο Bull Connor διέταξε τη χρήση των πυροσβεστικών αντλιών και των σκύλων της αστυνομικής επίθεσης ενάντια στους ακτιβιστές των Πολιτικών Δικαιωμάτων Την ωμή βία και τις επιθέσεις υπέστησαν ακόμη και τα παιδιά. Αυτές οι τακτικές συνέχισης της λευκής υπεροχής καλύφθηκαν από τα εθνικά μέσα ενημέρωσης και μεταδόθηκαν στην εθνική τηλεόραση, τρομοκρατώντας ένα μεγάλο μέρος του έθνους. Οι εκφοβισμοί χρησίμευσαν ως καταλύτες για σημαντικές κοινωνικές και νομικές αλλαγές στις Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες και συνέβαλαν στη έγκριση από το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών του νόμου περί Πολιτικών Δικαιωμάτων. του 1964.

4.Malcolm X: Ο Μάλκολμ Λίτλ γεννήθηκε στις 19 Μαϊου 1925, στην Ομάχα της Νεμπράσκα, από πατέρα βαπτιστή ιερωμένο και μητέρα μιγά, τέκνο βιασμού από ένα λευκό. Ο πατέρας του άνηκε στην οργάνωση του Μάρκους Γκάρβεϊ, η οποία είχε ως κυρίαρχη ιδεολογία την επιστροφή των μαύρων στη «γη της επαγγελίας» τους την Αφρική. Λόγω της δραστηριότητάς του με το κίνημα των μαύρων ο πατέρας του Μάλκολμ είχε στοχοποιηθεί από ρατσιστικές οργανώσεις, οι οποίες τελικά τον δολοφόνησαν, δένοντάς τον σε γραμμές τρένου.Εξελίσσεται σε ένα συνηθισμένο μαύρο νεαρό της εποχής του. Επισφαλής εργασία, τυχοδιωκτισμός, επεισόδια, αντικοινωνική συμπεριφορά,παρανομία και το 1946 φυλακή.
Στη φυλακή ο Μάλκολμ Λίτλ προσηλυτίζεται, από έναν παλαιότερο τρόφιμο, στο «Εθνος του Ισλάμ», την οργάνωση του Ελιγιά Μουχάμαντ, η οποία έθετε ως βασικό αίτημα τον διαχωρισμό Λευκών και Μαύρων και την παραχώρηση στους τελευταίους μίας τουλάχιστον πολιτείας των ΗΠΑ.
Όταν αποφυλακίζεται είναι πλέον ένα παθιασμένος ριζοσπάστης αγωνιστής και ένας δεινός ρήτορας,γίνεται ηγέτης για τον καταπιεσμένο μαύρο πληθυσμό και εφιάλτης της λευκής άρχουσας τάξης. Σταδιακά ο λόγος του απομακρύνεται από «εθνικιστικές» πλατφόρμες και αποκτά μία ταξική συνείδηση.Η ηγεσία της οργάνωσής του σταδιακά τον περιθωριοποιεί και τελικά τον αποβάλει.
Ο Μάλκολμ Χ να δημιουργεί την οργάνωση «Μουσουλμανικό Τέμενος» κάτι που σήμαινε την οριστική ρήξη με τους παλιούς συντρόφους του. Στις 21 Φεβρουαρίου 1965 ο Μάλκολμ Χ δολοφονείται κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Χάρλεμ.
Ο Μάλκολμ Χ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ριζοσπαστικοποίηση και ιδεολογικοποίηση του κινήματος της «Μαύρης Δύναμης»,που αντικαθιστούσε ουσιαστικά το «Κίνημα των Πολιτικών Δικαιωμάτων».
«Η εξέγερση των Μαύρων δεν είναι μια φυλετική διαμάχη μεταξύ Μαύρων και Λευκών. Είναι κομμάτι της παγκόσμιας εξέγερσης που ζούμε σήμερα, της εξέγερσης των καταπιεσμένων ενάντια στους καταπιεστές τους», έλεγε συχνά στις ομιλίες του. Το σύνθημα του Μάλκολμ Χ «by any means necessary» έγινε σύνθημα για το Κόμμα των Μαύρων Πανθήρων, της οργάνωσης που αναφερόταν στην ανατροπή του καπιταλισμού και ανέδειξε πρωτοποριακά τους διαχωρισμούς ανάμεσα στους μαύρους καταπιεσμένους και τους μαύρους καταπιεστές, όπως και στους λευκούς καταπιεσμένους και καταπιεστές.


 Πηγές

- The Montgomery Bus Boycott com
-  Encyclopedia of African-American Culture and History
-  Encyclopedia of Alabama
- Κing Εncyclopedia.Stanford edu
-  Τhe Κing Center Archive
- Martin Luther King Papers - University of California Press
-  The Cross Cultural Solidarity History Education Project
- Daniel Little, How Jim Crow worked
- Bayard Rustin Explains Car Pools in the Montgomery Bus Boycott,  Αmerican Social History Project/Center for Media and Learning University of New York
- Malcolm X, Wikipedia
- D’Emilio, John. Lost Prophet: The Life and Times of Bayard Rustin (Chicago: The University of Chicago Press, 2003).
- Garrow, David J. Bearing the Cross: Martin Luther King, Jr., and the Southern Christian Leadership Conference (New York: Vintage Books, 1986).
- Jackson, Thomas F. From Civil Rights to Human Rights: Martin Luther King, Jr., and the Struggle for Economic Justice (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2007).
- King, Martin Luther, Jr. Stride Toward Freedom: The Montgomery Story (New York: Harper and Brothers, 1958).
- Parks, Rosa. My Story (New York: Puffin Books, 1992).
- Robinson, Jo Ann Gibson. The Montgomery Bus Boycott and the Women Who Started It (Knoxville: The University of Tennessee Press, 1987).
- Theoharis, Jeanne. The Rebellious Life of Mrs. Rosa Parks (Boston: Beacon Press, 2013)



Κείμενο Α.Β για το Historia blog
20/8/2017


Παρακαλούνται όσοι αντιγράφουν τα θέματα, να αναφέρουν το blog ως πηγή


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου