Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Το Μποϋκοταζ των Λεωφορείων (α' μέρος)

Την Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου, 1955, ημέρα εκδίκασης της υπόθεσης της Ρόζας Πάρκς, οι Αφρο-Αμερικανοί στο Μοντγκόμερυ της Αλαμπάμα δεν επιβιβάστηκαν σε κανένα λεωφορείο. Το ίδιο θα κάνουν για περισσότερο από δώδεκα μήνες διανύοντας καθημερινά πολλά μίλλια Το μποϋκοτάζ, που υποστήριξε όλος ο μαύρος πληθυσμός,
υπήρξε  ένα δύσκολος αγώνας μέχρι το τέλος και ήταν η πρώτη νίκη στον αγώνα των Αφρο-Αμερικανών για τα Πολιτικά Δικαιώματα.


Η είδηση της σύλληψης της Ρόζας Πάρκς  διαδώθηκε γρήγορα. Όταν ο Νίξον έλαβε την κλήση, στράφηκε στη γυναίκα του και είπε, ''πιστεύω ότι ο ''Jim Crow'' θα πέσει στην αγκαλιά μας, ακριβώς όπως το θέλαμε.''Ο Νίξον πίστευε ότι η Πάρκς ήταν το ιδανικό πρόσωπο για να στήσουν μια δικαστική υπόθεση γύρω από τη σύλληψή της. Αν και ο Νίξον είχε κάποιες αναστολές, αντίθετα η Κλωντέτ Κόλβιν, ήταν βέβαιη ότι η Ρόζα ήταν κάτι άθραυστο:

«Αν υπήρξε ποτέ γυναίκα που θα μπορούσε να αντέξει σ' αυτόν τον αγώνα, αυτή η γυναίκα ήταν η Ρόζα Παρκς. Είναι πραγματική μαχήτρια και δεν θα φοβηθεί την λευκή βία. Ως θρησκευόμενη, εργατική, και αξιοπρεπής γυναίκα είναι ευρέως σεβαστή για τον ακτιβισμό της, και είναι το τέλειο  σύμβολο γύρω από το οποίο θα συσπειρωθούν και θα οργανωθούν οιάνθρωποι''.

Ο. Νίξον έβγαλε γρήγορα από τη φυλακή τη Ρόζα. Εκείνο το βράδυ, συζήτησαν το πώς θα συνεχίσουν το δικαστικό αγώνα, συμφώνησαν ότι αυτή ήταν η ευκαιρία που περίμεναν, και στη συνέχεια πήγαν για ύπνο. Η Ρόζα και ο Νίξον είχε αποφασίσει να οργανώσουν την υπόθεση γύρω από τη σύλληψή της και να φτάσουν ως το Ανώτατο Δικαστήριο, όχι ένα μποϋκοτάζ. Η Jo Ann Robinson, που εκείνο το βράδυ ξαγρύπνησε σκεπτόταν ένα μποϋκοτάζ. Η Ρόμπινσον  ήθελε να οργανώσει ένα μποϋκοτάζ από τότε που είχε συλληφθεί η Κλωντέτ , αλλά περίμενε να πάρει την έγκριση των υπολοίπων. Αυτή τη φορά όμως, δεν επρόκειτο να περιμένει.Το Μποϋκοτάζ οργανώθηκε από το Πολιτικό Συμβούλιο Γυναικών και ειδικότερα την Ρόμπινσον.

Jo Ann Gibson Robinson
Η Ρόμπινσον, που ήταν καθηγήτρια στο Alabama State College, συναντήθηκε κρυφά μέσα στη νύχτα με κάποιους από τους μεγαλύτερους  μαθητές της  στην πανεπιστημιούπολη. Εργάστηκαν μέχρι την αυγή, για να τυπωθούν πενήντα χιλιάδες κοινοποιήσεις για το Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων, που θα πραγματοποιείτο την επόμενη Δευτέρα, όταν η Ρόζα Πάρκς θα παρουσιαζόταν στη δίκη. Οι μαθητές μπορούσαν να τα καταφέρουν και γρήγορα, διότι το Πολιτικό Συμβούλιο Γυναικών είχε σχεδιάσει το μποϋκοτάζ για μήνες και απλώς περίμενε την κατάλληλη στιγμή και τον τόπο. Το Συμβούλιο είχε προγραμματίσει τις δρομολόγια διανομής, ώστε να εξασφαλιστεί ότι καθένας από τους πενήντα χιλιάδες μαύρους πολίτες του Μοντγκόμερυ, θα λάμβανε γρήγορα την κοινοποίση του μποϋκοτάζ. Μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες από τη σύλληψη της Ρόζας Παρκς, δεκάδες χιλιάδες Μαύρων του Μονγκόμερυ θα ελάμβαναν  αυτό το μήνυμα:


Άλλη μια Νέγρα γυναίκα έχει συλληφθεί και ρίχτηκει στη φυλακή επειδή αρνήθηκε να σηκωθεί από το κάθισμά της στο λεωφορείο για ένα λευκό πρόσωπο ... Αν δεν κάνουμε κάτι για να σταματήσουν αυτές τις συλλήψεις, θα συνεχιστούν ... Την επόμενη φορά μπορεί να είσαι εσύ, ή η κόρη σου, ή η μητέρα σου ... Γι αυτό το λόγο ζητάμε από κάθε Νέγρο να μείνει μακριά από τα λεωφορεία τη Δευτέρα.

Ωστόσο, δεν αρκούσε η παράδοση του μηνύματος. Ένα επιτυχημένο μποϋκοτάζ  απαιτούσε πιο εκτεταμένη οργάνωση, και κανείς δεν ήταν καλύτερος στο Μοντγκόμερυ να το οργανώσει, από τον Νίξον. Στις τρεις το απόγευμα, εκεί που η Ρόμπινσον  τύπωνε τις κοινοποιήσεις,  κάλεσε τον Νίξον να τον ενημερώσει για το τί σχεδίαζαν. Ο Νίξον κατάλαβε ότι το μποϋκοτάζ  θα γινόταν  επιτυχές, αν όλοι οι πάστορες στην πόλη προέτρεπαν τις κοινότητές τους να συμμετάσχ
ουν την Κυριακή. Έτσι, στις 3μμ, ο Νίξον άρχισε να μελετάει πώς να οργανώσει τους πάστορες.


Ο Νίξον χρειαζόταν ένα κεντρικό σημείο συνάντησης με τους εφημέριους και η εκκλησία Βαπτιστών στη λεωφόρο Ντέξτερ, που βρισκόταν στην κεντρική πλατεία της πόλης, ήρθε στο μυαλό του. Ο πάστορας σ' αυτή την εκκλησία ήταν νέος στην πόλη και θα μπορούσε να βοηθήσει. Πολλοί από τους εφημέριους ανταγωνίζονταν μεταξύ τους για ηγετικούς ρόλους και δυσπιστούσαν ο ένας για τον άλλο, αλλά κανείς δεν είχε κανένα λόγο να μην εμπιστεύεται το νεοφερμένο. Αυτός θα μπορούσε να είναι το τέλειο πρόσωπο για να οργανώσει τους υπόλοιπους πάστορες. Ο Νίξον πίστευε επίσης ότι η αξιοσημείωτη δεξιότητα στις ομιλίες του νέου ιερωμένου, θα μπορούσε να εμπνεύσει και να ενοποιήσει την κοινότητα. Για όλους αυτούς τους λόγους, ο Νίξον κάλεσε το νέο πάστορα  γύρω στις 6μμ και ζήτησε την υποστήριξή του. Ο νέος ηγέτης ήταν, βεβαίως,  ο Δρ Martin Luther King, Jr.

Ο Μ.Λ.Κινγκ εκφωνεί λόγο σε 15 χιλ. Αφρο-Αμερικανούς.


Εκείνο το βράδυ, σχεδόν πενήντα πάστορες συγκεντρώθηκαν στην εκκλησία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και συμφώνησαν να εγκρίνουν το μποϋκοτάζ. Τα γεγονότα έτρεχαν γρήγορα: Η Ρόζα είχε συλληφθεί την Πέμπτη το βράδυ. Χάρη στη Jo Ann Robinson, από το απόγευμα της Παρασκευής οι Μαύροι του Μοντγκόμερυ γνώριζαν τα σχέδια για το μποϋκοτάζ. Την Παρασκευή το βράδυ, οι πάστορες ενέκριναν το μποϋκοτάζ. Την Κυριακή, προέτρεψαν κοινότητές τους, να μείνουν μακριά από τα λεωφορεία. Τη Δευτέρα, η Ρόζα πήγε στο δικαστήριο, ενώ τααυτόχρονα ξεσπούσε το μποϋκοτάζ  των λεωφορείων του Μοντγκόμερυ που  έμελλε να πυροδοτήσει το κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα.

Η πρώτη ημέρα του Μποϋκοτάζ

Την Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου 1955, οι Αφρο-Αμερικανοί στο Μοντγκόμερυ έμειναν μακριά από τα λεωφορεία. Όσοι διέθεταν αυτοκίνητο έπαιρναν μαζί και άλλους για τις δουλειές τους, μερικοί πήγαιναν ακόμη και με τα μουλάρια, ενώ χιλιάδες περπατούσαν για πολλά μίλια . Ό, τι χρειάστηκε να κάνουν, για να μην επιβιβαστούν στα λεωφορεία, το έκαναν.
Fred Gray

Στη δίκη της Ρόζας Παρκς , ο κόσμος πλημμύρισε το Δικαστικό Μέγαρο, και εκατοντάδες στέκονταν απ έξω. Η δίκη διήρκεσε μόνο μισή ώρα και η Πάρκς κρίθηκε ένοχη για παραβίαση των νόμων του κράτους περί διαχωρισμού . Η απόφαση έδωσε στο δικηγόρο της Ρόζας, Fred Gray, την ευκαιρία να βάλει το σχέδιο του NAACP  σε δράση: Ο Gray έθεσε υπό αμφισβήτηση το νόμο ως αντισυνταγματικό. Άπαξ κι ένας νόμος αμφισβητείτο ως αντισυνταγματικός, τότε η υπόθεση που εκδικαζόταν, όπως της Ρόζας Παρκς, κατά την έφεση, εκδικαζόταν όχι από τα πολιτειακά δικαστήρια, αλλά  στα ομοσπονδιακά δικαστήρια, στα οποία οι δικαστές εκπροσωπούσαν την κυβέρνηση των ΗΠΑ και όχι την πολιτειακή κυβέρνηση.
Η ελπίδα που είχαν ήταν η υπόθεση της Πάρκς να πάει στα ανώτερα δικαστήρια και την τελική απόφαση να την έδινε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Οι νομικοί του Νότου, όμως, ήταν σε θέση να αποτρέψουν αυτή την προοπτική, αλλά ο Gray  που είχε μάθει  από τα λάθη του, οργάνωσε  την υπόθεση της  Κλωντέτ Κόλβιν, η οποία είχε εγκαταλειφθεί νωρίτερα από τους ακτιβιστές του Μοντγκόμερυ, από φόβο ότι η νεαρή δεν θα άντεχε την πίεση των δικαστηρίων. Η Υπόθεση της Κόλβιν ήταν αυτή και όχι της Παρκς, που τελικά έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο αποφάνθηκε υπέρ της Κόλβιν.

Το αρχικό σχέδιο ήταν για μια απλό μονοήμερο  μποϋκοτάζ. Αλλά εμπνευσμένη από την πρωινήεπιτυχία, οι ηγέτες συναντήθηκαν λίγο μετά την δίκη Παρκς και ίδρυσαν μια οργάνωση που θα μπορούσε να στηρίξει ένα μποϋκοτάζ, τέτοιο που να διαρκέσει μέχρι να αλλάξουν οι νόμοι για τα λεωφορεία. . Η οργάνωση ονομάστηκε Montgomery Improvement Association, ενώ ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ , εξελέγη  ηγέτης της οργάνωσης.
Οι ηγέτες κατά τη συνάντηση αποφάσισαν τρία αιτήματα για το μποϋκοτάζ:
Το πρώτο αίτημα αφορούσε το χωρισμό του λεωφορείου: Πιστεύοντας ότι, με το να ζητήσουν τη συνολική κατάργηση του φυλετικού  διαχωρισμού, ήταν πολύ ριζοσπαστικό για να το αποδεχτεί η λευκή κοινότητα, συμφώνησαν ως πρώτο αίτημα να ζητήσουν οι μαύροι επιβάτες να κάθονται από πίσω ως τη μέση του λεωφορείου και οι λευκοί επιβάτες από τα εμπρός ως τα πίσω καθίσματα. Με αυτό το σχέδιο, ο διαχωρισμός θα παρέμενε σταθερός και οι μαύροι επιβάτες  δεν θα αναγκάζονταν να μένουν όρθιοι δίπλα σε κενές θέσεις που προορίζονταν για τους λευκούς επιβάτες.
Το δεύτερο αίτημα ήταν η ευγενική μεταχείριση. Ήταν ιδιαίτερα σημαντικό το να μην είναι υποχρεωμένοι οι Αφρο-Αμερικανοί  να  επιβιβάζονται για να πληρώσουν το εισιτήριο στο μπροστινό μέρος και στη συνέχεια να αναγκάζονται να βγουν από το λεωφορείο, για να επιβιβαστούν από την πίσω πόρτα. Η πρακτική αυτή δεν ήταν μόνο εξευτελιστική, αλλά τα λεωφορεία συχνά επιτάχυναν και έφευγαν, πριν προλάβουν να ξαναμπούν αυτοί που μόλις είχαν πληρώσει εισιτήριο.
Το τρίτο αίτημα ήταν η πρόσληψη  μαύρων οδηγών λεωφορείων στις κυρίως μαύρες διαδρομές. Το αίτημα αυτό είχε στόχο να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για τους Αφρο-Αμερικανούς, που αποτελούσε και ένα βασικό αίτημα, δεδομένου ότι οι περισσότεροι Αφρο- Αμερικανοί νοιαζόταν πολύ για περισσότερη  οικονομική ισότητα από  την εξίσωση στα λεωφορεία.
Ούτε η Rosa Parks ούτε Jo Ann Robinson ήταν παρούσες σε αυτή τη συνάντηση. Παρά το γεγονός ότι αυτές οι δύο γυναίκες είχαν περάσει χρόνια για να θέσουν  τις βάσεις για αυτή τη στιγμή, ζούσαν σε μια πατριαρχική, ανδροκρατούμενη κοινωνία, που έβλεπε τη δημόσια ηγεσία ως ρόλο του άνδρα. Με τη δημιουργία του συλλόγου Montgomery Improvement Association, οι αρχηγοί ανέλαβαν αυτοί τους ρόλους δημόσιας ηγεσίας, παρά το γεγονός ότι η Rosa Parks και η Jo Ann Robinson είχε πολύ μεγαλύτερη πολιτική εμπειρία από σχεδόν κάθε πάστορα.
Όσο για την Πάρκς, η επιτυχία του κινήματος εξαρτάτο από την διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας της, κάτι που θα μπορύσε να συσπειρώσει γύρω της κι αυτό δεν μπορούσε κανείς να το αμφισβητήσει. Έτσι, η Ρόζα παρουσιάστηκε στο κοινό ως η εργατική, καλή χριστιανή που δεν μετακινήθηκε από τη θέση της, όταν τη διέταξαν, να επειδή ήταν απλώς  πάρα πολύ κουρασμένη. Αυτό ήταν μία ασφαλής, αδιαμφισβήτητη εικόνα που παρήγαγε συμπάθεια και υποστήριξη από τους ανθρώπους σε όλη τη χώρα. Αυτό ήξερε ο πολύς κόσμος στη χώρα. Πέρα από αυτά όμως υπήρχε πολύ σκληρή εργασία για τις καλές μαύρες Χριστιανές του Μοντγκομερυ. Η πολυετής δράση της ακτιβίστριας Ρόζας ήταν αυτό με το οποίο κέρδισε τον σεβασμό και επέτρεψε στην κοινότητα να την ομόφωνα.
Ωστόσο, υπήρχαν και άλλοι λόγοι για τους οποίους η Ρόζα και η Τζο δεν έκαναν προχώρησαν σε δημόσια ηγετική θέση:  Η Τζο Ρόμπινσον έπρεπε να υποβαθμίσει τη συμμετοχή της για να προστατεύσει τη δουλειά της. Επιπλέον μπορούσε να αισθανθεί το πνεύμα της εξέγερσης στον αέρα, και θεώρησε ότι ο καλύτερος τρόπος για να οικοδομήσουν ένα ειρηνικό και βιώσιμο κίνημα, ήταν να  αναλάβουν οι πάστορες την ηγεσία, σκεπτόμενη ότι αυτοί οι αρχηγοί  ήταν σε θέση να δώσουν "χριστιανική καθοδήγηση σε  επαναστατημένους ανθρώπους'' από τους οποίους πολλοί προτιμούσαν την αυτοάμυνα περισσότερο από την μη-βίαιη αντίσταση. Και όμως, οι λευκές και μαύρες κοινότητες ήταν τόσο βαθιά διαχωρισμένες ώστε η λευκή κοινότητα αγνοούσε το γεγονός ότι η Ρόζα Πάρκς ήταν ένας βετεράνος ακτιβιστής. Και για το μποϋκοτάζ, προκειμένου να έχει επιτυχία, θα έπρεπε αυτή η δραστηριότητά της να ακολουθήσει συγκεκριμένο δρόμο: Ο ακτιβισμός θα έπρεπε να παραμείνει  ένα καλά κρυμμένο μυστικό  για δεκαετίες στα βιβλία της ιστορίας ως πραγματικότητα.

Συμβούλιο Λευκών Πολιτών

 Η Λευκή Απάντηση

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των μαύρων ηγετών και λευκών αξιωματούχων χάλασε γρήγορα. Κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας του μποϋκοτάζ, πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις, με ρατσιστές λευκούς ηγέτες, που είχαν προσκαλέσει. Η μαύρη ηγεσία είχε αρχικά πιστέψει ότι οι αξιωματούχοι της πόλης θα ήταν διατεθειμένοι να εξετάσουν τη μετριοπαθή πρότασή τους για μια πιο ευγενική μορφή  διαχωρισμού, και είχαν καλό λόγο να πιστεύουν κάτι τέτοιο: Δύο χρόνια νωρίτερα ένα μποϋκοτάζ  λεωφορείων στη Λουιζιάνα, με το οποίο ζητούσαν παρόμοιους όρους, είχε κερδίσει μέσα σε μια εβδομάδα. Μετά τις αποτυχημένες συναντήσεις, όμως, η μαύρη ηγεσία άρχισε να σχεδιάζει για μια πολύχρονη εκστρατεία.

Η πόλη κινήθηκε άμεσα για να τσακίσει το μποϋκοτάζ, ανακοινώνοντας ότι οι μαύροι οδηγοί ταξί, οι οποίοι είχαν υποσχεθεί να οδηγούν Αφρο-Αμερικανούς με κόμιστρο ίδιο με του λεωφορείου, θα λάμβαναν πρόστιμα αν επέμεναν στη μειωμένη τιμή τους. Μέσα σε λίγες μέρες, το μποϋκοτάζ δεν μπορούσε πλέον να βασίζεται στα ταξί. Παίρνοντας παράδειγμα από τους ηγέτες του μποϋκοτάζ στη Λουιζιάνα δημιούργησαν γρήγορα ένα τεράστιο σύστημα συνεπιβατισμού (car-pooling), με πάνω από 200 εθελοντές οδηγούς, που επιβίβαζαν ανθρώπους από σαράντα σταθμούς συνεπιβίβασης. Ο σύλλογος Montgomery Improvement Association  σύντομα έφτασε να  συντονίζει έως 20.000 δρομολόγια την ημέρα. Η αστυνομία απάντησε με έκδοση προστίμων για τα αυτοκίνητα που ήταν '' υπερφορτωμένα''.
Ωστόσο, οι περισσότεροι λευκοί δεν ήταν εξοργισμένοι από το μποϋκοτάζ. Πολύ απλά δεν τους ένοιαζε, ενώ κάποιοι το  υποστήριζαν. Πολλές μαύρες υπηρέτριες, που εργάζονταν στα λευκά σπίτια και φρόντιζαν τα παιδιά, ανέφεραν ότι οι οικογένειες στις οποίες εργάζονταν, τους έδιναν δωρεές,  για να υποστηρίξουν το μποϋκοτάζ. Μερικές φορές κάποιες λευκές  νοικοκυρές έπαιρναν με το αυτοκίνητό τους τις υπηρέτριές τους, ώστε να μην χρειάζεται να περπατούν για να φτάσουν στη δουλειά τους. Κάποια, μάλιστα ,απέλυσε την υπηρέτριά της, μετά την ανακάλυψη ότι είχε χρησιμοποιήσει  λεωφορείο, λέγοντάς της ότι αν δεν συμπαραστάθηκε στους ανθρώπους της, ήταν ένα αναξιόπιστο πρόσωπο. Μερικοί λευκοί οδηγοί αποφάσισαν να μην οδηγούν οι ίδιοι το λεωφορείο.
Πολλοί  λευκοί κάτοικοι του Μοντγκόμερυ, που υπερηφανεύονταν για τη φυλετική προοδευτικότητά τους και υποτιμούσαν τους πιο επιθετικούς στις ρατσιστικές περιοχές του Νότου ίδρυσαν  μια νέα οργάνωση, που ονομάστηκε White Citizens Council (Συμβούλιο Λευκών Πολιτών WCC) και η οποία σχηματίστηκε μετά την εκδίκαση της υπόθεσης Brown κατά Board of Education. Το Συμβούλιο αυτό θεωρήθηκε ως μία Κου Κλουξ Κλαν για  επιχειρηματίες και  πολιτικούς. Το Συμβούλιο αυτο πίεζε τους εργοδότες να απολύσουν όποιον δεν υποστήριζε τις ρατσιστικές πολιτικές του και τις ασφαλιστικές εταιρίες  να ακυρώνουν ασφαλιστήρια συμβόλαια για τα αυτοκίνητα και τα σπίτια, ενώ μποϋκόταρε τις επιχειρήσεις όσων θεωρούνταν υποστητικτές της φυλετικής ισότητας με οποιονδήποτε τρόπο. Το Συμβούλιο διεξήγαγε οικονομικό πόλεμο προκειμένου να διατηρηθεί η λευκή υπεροχή, προτιμώντας αυτή την πρακτική, παρά  τις βίαιες μεθόδους της Κου Κλουξ Κλαν. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η βία δημιουργεί αρνητική εικόνα, εφάρμοσαν οικονομικά αντίποινα, τα οποία συνήθως παρέμεναν αόρατα προς τον έξω κόσμο, καθιστώντας τα μια πιο αποτελεσματική μορφή του ελέγχου.
Το Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων του Μοντγκόμερυ ήταν μια ευκαιρία για το  WCC να απλώσει τις ρίζες του στην πρωτεύουσα της Αλαμπάμα. Μέσα στον πρώτο  μήνα του μποϋκοτάζ, είχαν εγγραφεί χίλια διακόσια άτομα και δεν άργησε να το κάνει και ο αστυνομικός επίτροπος.Την επόμενη μέρα, η τοπική εφημερίδα κραύγαζε ότι ''Στην πραγματικότητα, η αστυνομική δύναμη του Μοντγκόμερυ είναι τώρα ένα όπλο του Συμβουλίου των Λευκών Πολιτών." Πολλοί επιφανείς πολίτες εντάχθηκαν σύντομα στο Συμβούλιο, συμπεριλαμβανομένου και του δημάρχου. Όλοι αυτοί οι λευκοί καθοδηγητές, ενώ ποτέ δεν άσκησαν βία για να εγραφούν στο Συμβούλιο λευκοί πολίτες, εντούτοις έστειλαν ένα σαφές μήνυμα προς το ευρύ κοινό ότι η πιο επιθετική ρατσιστική συμπεριφορά , που υποτιμούσαν κάποιοι στο Μοντγκόμερυ ήταν πλέον αποδεκτή.
Τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν άσχημη τροπή. Οι ποικίλες θετικές δηλώσεις μερικών Λευκών , που είχαν εκφραστεί με το ξεκίνημα του Μποϋκοτάζ, οδηγούσαν τώρα στις οικονομικές επιθέσεις εναντίον τους από το λευκό συμβούλιο. Μια λευκή γυναίκα, επειδή εξήρε την αποφασιστικότητα της αφρο-αμερικανικής κοινότητας, απολύθηκε, άρχισε να λαμβάνει απειλητικά τηλεφωνήματα, και να ακούει κάποιον κάθε βράδυ αργά, να της κτυπά στο παράθυρό της. Οι φίλοι και οι συνεργάτες της άρχισαν να την αποφεύγουν. Μετά από ενάμιση χρόνο απομόνωσης και εκφοβισμού αυτοκτόνησε. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις, οι περισσότεροι Λευκοί κοιτούσαν την ασφάλειά τους και κρατούσαν το στόμα τους κλειστό.
Εν τω μεταξύ, οι μαύρο οδηγοί έβρισκαν τα οχήματά τους βανδαλισμένα, περιλουσμένα με οξύ, τα φρένα τους κομμένα, τα ντεπόζιτα καυσίμων γεμισμένα με ζάχαρη, ενώ στις μαύρες γειτονιές υπήρχαν διάσπαρτα καρφιά σε όλους τους δρόμους. Αυτοκίνητα γεμάτα λευκούς επιβένοντες, άρχισαν να εκσφενδονίζουν τρόφιμα, πέτρες  και μπαλόνια γεμισμένα με ούρα κατά των Αφρο-Αμερικανών, που πήγαιναν με τα πόδια στη δουλειά. Αυτοκίνητα της αστυνομίας άρχισαν να περιμένουν δίπλα στους σταθμούς αυτοκινήτων συνεπιβιβασμού και να κόβουν πρόστιμα σε όσους γέμιζαν το αυτοκίνητό τους με περαστικούς και συνήθως ήταν εντελώς φανταστικές οι παραβάσεις που χρέωναν.Το κόστος των προστίμων και οι επισκευές αυτοκινήτων σύντομα έγιναν συντριπτικά. Αν το μποϋκοτάζ ήταν να συνεχιστεί υπ' αυτές τις συνθήκες, θα απαιτούσε μια χρηματοδοτική στήριξη από αλλού. Ωστόσο, σχεδόν δύο μήνες μετά την έναρξη, το μποϋκοτάζ είχε μικρή υποστήριξη έξω από το Μοντγκομερυ. Αυτό θα αλλάξει σύντομα, καθώς η λευκή βία συνέχισε να κλιμακώνεται, ώσπου να  συναντηθεί με την βαθυστόχαστη ηγεσία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ .


Τα δεινά του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ 

Η επιβολή προστίμων στους οδηγούς αυτοκινήτων συνεπιβιβασμού σύντομα κλιμακώθηκε και άρχισαν οι συλλήψεις. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ήταν ένας από τους πρώτους που συνελήφθη για οδήγηση πέντε μιλίων πάνω από το όριο ταχύτητας. Καθώς η λευκή εχθρότητα αυξανόταν, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ , που δεχόταν δεκάδες απειλές κατά της ζωής του κάθε μέρα ημέρα και καθώς το αυτοκίνητο της αστυνομίας κατευθυνόταν όλο και περισσότερο έξω από την πόλη, άρχισε να τρέμει από το φόβο ότι τον πήγαιναν για λυντσάρισμα. Όταν το περιπολικό τράβηξε μέχρι την φυλακή ηρέμησε. Ένας φίλος εμφανίστηκε και μέσα σε λίγα λεπτά πλήρωσε την εγγύηση και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αφέθηκε ελεύθερος.
Όταν επέστρεψε στο σπίτι του, η σύζυγός του και το νεογέννητο παιδί κοιμούνταν. Καθώς στεκόταν και τους κοιτούσε χτύπησε το τηλέφωνο. Η φωνή στην άλλη άκρη του είπε, "Αν δεν είσαι έξω από αυτή την πόλη σε τρεις ημέρες, θα σου τινάξουμε τα μυαλά στον αέρα." Έκλεισε το τηλέφωνο και προσπάθησε να κοιμηθεί, αλλά ένιωθε τσακισμένος και κατατρομαγμένος. Άρχισε να αμφιβάλλει. Ποτέ δεν ήθελε να συμβεί αυτό. Είχε εμπλακεί στο μποϋκοτάζ επειδή νόμιζε ότι θα διαρκούσε μόνο μερικές εβδομάδες. Μιας και δεν μπορούσε να κοιμηθεί, ετοίμασε καφέ. Αργότερα είπε γι αυτή τη στιγμή:

''Ήμουν έτοιμος να παραιτηθώ. Με το φλυτζάνι του καφέ να μένει άθικτο μπροστά μου, προσπάθησα να βρω έναν τρόπο να κινηθώ έξω από την εικόνα, χωρίς να φαίνομαι ένας δειλόςΚάθισα εκεί και σκεφτόμουν για μια όμορφη μικρή κόρη που μόλις είχε γεννηθεί ... Ήταν η αγαπημένη της ζωής μου. Ερχόμουν κάθε νύχτα για να δώ αυτό το μικρό απαλό χαμόγελο. Και έπειτα κάθισα στο τραπέζι σκεπτόμενος το κοριτσάκι και  αναλογιζόμουν την περίπτωση  ότι θα μπορούσαν να την παρουν μακριά από μένα ανά πάσα στιγμή. Και άρχισα να σκέφτομαι την πιστή και αφοσιωμένη σύζυγό μου, η οποία ήταν επάνω και κοιμόταν. Και θα μπορούσε να μου την πάρουν, ή να με πάρουν από αυτήν. Και εγώ απλώς δεν μπορούσα να  αντέξω άλλο.''. 

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ άρχισε να προσεύχεται πάνω από τον καφέ του: «Κύριε, πρέπει να ομολογήσω ότι είμαι αδύναμος τώρα. Παραπαίω. Χάνω το θάρρος μου.'' Ενώ συνέχιζε να προσεύχεται, συνέβη το εξής:
'' Αρχισα να ακούω μια εσωτερική φωνή να μου λέει: ''Μάρτιν Λούθερ,  στάσου όρθιος για τη νομιμότητα. Στάσου όρθιος για τη δικαιοσύνη. Στάσου όρθιος για την αλήθεια. Και ιδού εγώ θα είμαι μαζί σου, ακόμη και μέχρι το τέλος του κόσμου. "
Μέχρι το τέλος της ζωής του, όταν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αισθανόταν  ότι ο θάνατος ήταν στο κατώφλι του, επικεντρωνόταν σε αυτή τη στιγμή και έβρησκε  τη δύναμη να ξεπεράσει το φόβο του.

 Ημέρες αργότερα, στις 30 Ιανουαρίου του 1956, η σύζυγός του, Coretta Scott άκουσε έναν υπόκωφο θόρυβο έξω από το σπίτι τους και στη συνέχεια τα βήματα κάποιου που απομακρυνόταν τρέχοντας. Η Κορέττα έσπευσε στο πίσω μέρος του σπιτιού, και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μια βόμβα έσκασε μέσα στο μπροστινό δωμάτιο. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έλειπε σε μια μαζική συνάντηση. Όταν του είπαν για τον βομβαρδισμό του σπιτιού του, και τον πιθανό θάνατο της οικογένειάς του,  συγκλόνισε το πλήθος με την ήρεμη αντίδρασή του, που αργότερα σχολιάζοντάς την είπε: ''Η θρησκευτική εμπειρία μου μερικές νύχτες πριν, μου είχε δώσει τη δύναμη να το αντιμετωπίσω."
 Έφτασε στο σπίτι και βρήκε ένα μεγάλο, εξαγριωμένο πλήθος να το έχει κυκλώσει. ''Καθώς κατευθυνόμουν προς το μπροστινό μέρος," έγραψε αργότερα, ''συνειδητοποίησα ότι πολλοί άνθρωποι ήταν οπλισμένοι. Η μη-βίαιη αντίσταση ήταν στα πρόθυρα του να μετατραπεί σε βία. " Καθώς η λέξη  βομβαρδισμός διαδόθηκε το πλήθος μεγάλωνε ολοένα και περισσότερο και η οργή εντεινόταν. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ φοβήθηκε ότι θα ξεσπάσει ένας ''φυλετικός πόλεμος''. Στάθηκε κοντά στη βεράντα, που σιγόκαιγε, για να ηρεμήσει το  εξαγριωμέμο πλήθος προτρέποντάς τους να παραμείνουν ειρηνικοί και να μην επιτρέψουν η οργή τους για την απόπειρα δολοφονίας, να  μετατραπεί σε φυσικά αντίποινα εναντίον των λευκών συμπολιτλων. ''Αδελφοί και αδελφές'', είπε, ''Μην πανικοβάλεστε.. μην παίρνετε τα όπλα σας. Θέλω να γίνει γνωστό σε όλο το μήκος και το πλάτος αυτής της χώρας ότι αν νε σταματήσουν, το κίνημα αυτό δεν θα σταματήσει.
Ωστόσο, ακόμη κι αν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ κάλεσε τις αδελφές και τους αδελφούς του να μην πάρουν τα όπλα τους, ο βομβαρδισμός τον έπεισε ότι ήταν καιρός να οπλίσει τον εαυτό του. Υπέβαλε αίτηση για ένα περίστροφο την επόμενη μέρα, αλλά του αρνήθηκαν την άδεια. Το ίδιο βράδυ, μια βόμβα ρίχτηκε στο σπίτι του Νίξον. Την επόμενη μέρα ο  Κινγκ τηλεφώνησε στον κυβερνήτη της Αλαμπάμα για να ζητήσει  απ ευθείας απ'αυτόν άδεια για όπλο από τον άμεσα, αλλά ο κυβερνήτης του είπε ότι ο τοπικό σερίφης αποφάσιζε για τέτοιο θέμα.Σ' αυτή την κρίσιμη χρονική στιγμή ήταν που ο Κινγκ, που έπρεπε να παλέψει για να αντιμετωπίζει μια όλο και πιο βίαιη κατάσταση με τις μεθόδους της μη-βίας, συναντήθηκε με τον στρατηγικό και μέντορα, ο οποίος θα τον καθοδηγήσει για πολλά χρόνια στο μέλλον.

1956: Ο Ralph Abernathy, ο Martin Luther King και δεξιά ο Bayard Rustin
ενώ φεύγουν από το δικαστικό μέγαρο του Μοντγκόμερυ.


Η εμφάνιση του Bayard Rustin - Ο Μahatma Gandhi

Όταν το σπίτι του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ βομβαρδίστηκε, μια ομάδα ακτιβιστών για τα Πολιτικά Δικαιώνατα, με έδρα την πόλη της Νέας Υόρκης, έστειλε υποστήριξη. Ανυσηχούσαν ότι ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ δεν θα ήταν σε θέση να διατηρήσει ένα ειρηνικό κίνημα απέναντι στην αυξανόμενη λευκή βία. Η κατάσταση φαινόταν ιδιαίτερα σοβαρή, επειδή διαδιδόταν ότι οι Αφρο-Αμερικανοί έκαναν λαθρεμπόριο όπλων στο Μοντγκόμερυ. Φοβούμενη μια φυλετική σύρραξη, η ομάδα έστειλε τους πιο έμπειρους μη-βίαιους ακτιβιστές στην περιοχή, για να εξετάσουν την κατάσταση και να προσφέρουν τις συμβουλές τους.
 Το όνομά του ήταν Bayard Rustin. Ο Ράστιν είχε αφιερωθεί στη διάδοση των διδασκαλιών της μη-βίαιης αντίστασης  δύο δεκαετίες πριν ξεσπάσει στο Μοντγκόμερυ το Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων.  Κατά τη διάρκεια των εκτεταμένων ταξιδιών του, μια φορά κάθισε σε λευκή θέση σε ένα εστιατόριο, αρνούμενος το φυλετκό διαχωρισμό. Άλλη πάλι φορά, ξυλοκοπήθηκε από τέσσερις αστυνομικούς γιατί αρνήθηκε να μετακινηθεί από το μπροστινό μέρος του λεωφορείου, και όταν οδηγήθηκε στη φυλακή για να ξυλοκοπηθεί περισσότερο, αντ' αυτού οδήγησε τους  αστυνομικούς σε μια ήρεμη συζήτηση και τελικά αφέθηκε ελεύθερος. Ενώ υπηρετούσε φυλάκιση δύο ετών για  άρνηση  στρατιωτικής θητείας κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, κατάργησε με επιτυχία το διαχωρισμό στο πρόγραμμα αθλητισμού, στην τραπεζαρία, καθώς και στα προγράμματα εκπαίδευσης μέσα στη φυλακή.
Όταν Ράστιν επισκέφτηκε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ , τα όπλα ήταν διάσπαρτα σε όλο το σπίτι. Τον ρώτησε αν το να έχει όπλα ήταν συμβατό με τη φιλοσοφία της μη- βίας, και ο Κινγκ απάντησε ότι ναι, ήταν και πως δεν σκόπευε να βλάψει κανέναν, αλλά να τα χρησιμοποιήσει μόνο για αυτοάμυνα. Ο Ράστιν τον προειδοποίησε λέγοντάς του: ''Αν, στη ροή και τη ένταση της μάχης, ένα σπίτι ηγέτη βομβαρδιστεί, και αυτός ανταποδώσει με πυροβολισμούς, τότε αυτό θα ενθαρρύνει  τους οπαδούς του για να πάρουν τα όπλα. Εάν, όμως, δεν είχε όπλα γύρω του, και το γνωρίζουν όλοι, τότε μόνο θα ανατείλει η Μη-Βία''  Το ζητούμενο δεν ήταν  οι οπαδοί του Κινγκ να εμπνευστούν απ αυτόν και να πυροβολήσουν, αν αυτός πυροβολούσε.Το ζητούμενο ήταν  οι οπαδοί του Κινγκ να μπορέσουν να εμπνευστούν για να πυροβολήσουν, από το αν θεωρούσαν τα όπλα ως μια δυνατότητα.
Ο Ράστιν είπε στον  Μάρτιν Λούθερ Κινγκ μια ιστορία εκείνο το βράδυ: Όταν είχε πάει στην Ινδία, κατάλαβε ότι η πλειοψηφία των Ινδών δεν είχαν βαθιά πίστη στη μη- βία. Ήταν απλοί άνθρωποι που πίστεψαν στο βασικό δικαίωμα να υπερασπίζονται τον εαυτό τους. Πολλοί πίστευαν ότι η βία ήταν δικαιολογημένη, αν με τη χρήση βίας θα μπορούσε κάποιος  να λύσει το πρόβλημα. Βλέποντας όμως στον Γκάντι τη μη- βία να είναι τρόπο ζωής, κάτι που σου επέτρεπε να αναπνέειςκαι να ζεις  κάθε στιγμή, οι περισσότεροι Ινδοί την είδαν ως μια στρατηγική, που μπορούσε να εφαρμοστεί μόνο αν ήταν αποτελεσματική. Αυτό σήμαινε ότι σύντομα, αν η  μη-βίαιη αντίσταση δεν ήταν αποτελεσματική, πολλοί Ινδοί θα την εγκατέλειπαν. Ωστόσο, δεν την εγκατατέλειψαν γιατί ο  Γκάντι, με την αποδοχή της μη- βίας ως ολοκληρωμένου τρόπου ζωής, βεβαίωνε τους οπαδούς του ότι δεν θα έχουν λόγο να αμφιβάλλουν για τι είδους μέτρα μορούσαν να πάρουν. Μπορούσαν να έχουν πίστη και να απορρίψουν για πάντα τη βία. Με τον τρόπο αυτό, ο Μαχάτμα Γκάντι μετέτρεψε τον εαυτό του σε ένα ισχυρό σύμβολο της Μη- Βίας, στο οποίο ο λαός της Ινδίας θα μπορούσε να έχει μεγάλη πίστη, σε  ένα σύμβολο που θα μπορούσε να εμπνεύσει ένα μαζικό κίνημα. Εάν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ήταν να γίνει ένα τέτοιο σύμβολο, θα έπρεπε να υιοθετήσει τη Μη-Βία όχι μόνο ως μια στρατηγική, αλλά ως τρόπο ζωής.

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ είχε εμπνευστεί από μια διάλεξη με θέμα τον Γκάντι, όταν ήταν στο κολλέγιο, και είχε αγοράσει  μισή ντουζίνα βιβλία για τo μεγάλo Ινδό μαχητή της ελευθερίας. Όταν ήταν μεταπτυχιακός φοιτητής, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, θυμάται κάποιος συμφοιτητής του, έμενε μέχρι αργά το βράδυ συζητώντας με εκείνους, που πίστευαν ότι η βία ήταν απαραίτητη για την ανατροπή των καταπιεστικών συνθηκών. Μελετώντας όμως τον Γκάντι στο κολλέγιο, ο Κινγκ  είχε μεταβεί ομαλά από τη βίαιη αντίσαση στο να θεωρεί τις διδασκαλίες του Γκάντι ως τρόπο δράσης, καθοδηγώντας ένα μη βίαιο κίνημα για πάνω από δύο μήνες, ώσπου να φτάσει ο Ράστιν για να τον συμβουλέψει. Και όμως, Rustin αργότερα δήλωσε, '' Γεγονός στην υπόθεση είναι, ότι, όταν πήγα στο Μοντγκόμερυ, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ είχε πολύ περιορισμένες αντιλήψεις για το πώς θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια μη-βίαιη διαμαρτυρία ." Άλλοι έμπειρους μη- βίαιοι ακτιβιστές σκέπτονταν το ίδιο. Όταν έφτασαν στις λεπτομέρειες για το πώς θα οικοδομήσουν ένα κίνημα, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ είχε πολλά να μάθει.
Ο Ράστιν έκανε ό, τι μπορούσε για να υποστηρίξει τον Κινγκ. Αυτός έγινε ο μέντορας Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στη μη-βίαιη στρατηγική και φιλοσοφία. Βοήθησε να διαμορφώσει την εικόνα του πάστορα στα μέσα ενημέρωσης. Εισήγαγε τον Κίνγκ στο τεράστιο δίκτυο των μη-βίαιων ακτιβιστών, για το οποίο είχε αφιερώσει είκοσι χρόνια για να το οργανώσει. Κατά τη διάρκεια του Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων, ο Μπάγιαρντ Ράστιν έγραψε το πρώτο άρθρο που δημοσιεύτηκε με το όνομα του Μαρτιν Λούθερ Κίνγκ. Και όταν ο Κινγκ έγραψε αργότερα ένα βιβλίο για το Μποϋκοτάζ των Λεωφορείων του Μοντγκόμερυ, με τίτλο ''Αλμα προς την ελευθερία'' . ο Ράστιν  είχε μια σημαντική επιρροή  στο βιβλίο. Και όμως, το βιβλίο δεν αναφέρει ποτέ το όνομα Ράστιν: Η οξυδέρκεια του Ράστιν να βοηθήσει μ' αυτόν τον τρόπο το Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έφερε γρήγορα κέρδος, ακριβώς όπως το ήθελε ο Ράστιν: Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ μεταβλήθηκε σε ένα ισχυρό σύμβολο.

Σημειώσεις

Μποϋκοτάζ: Η λέξη προέρχεται από την γαλλική boycottage και αυτή από το επίθετο του Άγγλου Charles Boycott Cunningham, κτηματομεσίτη, ο οποίος δούλευε για λογαριασμό του λόρδου Έρντον γαιοκτήμονα της περιοχής Lough Mask, κομητείας του Mayo,στην Ιρλανδία. Το 1880, λόγω της κακιάς σοδειάς, οι αγρότες ζήτησαν μείωση των ενοικίων, κάτι που αρνήθηκε ο Boycott και προσπάθησε να κάνει εξώσεις. Η Irish Land League, οργάνωση για την προστασία των αγροτικών ενοικιαστών, του ελεύθερου εμπορίου και του σταθερού και δίκαιου μισθώματος γης, απάντησε με αποχή από τις εργασίες στο σπίτι και στις εκτάσεις του γαιοκτήμονα Ερν.

Jim Crow:  Jim Crow Laws: Οι νόμοι Τζιμ Κρόου ήταν πολιτειακοί και τοπικοί νόμοι επιβολής του φυλετικού διαχωρισμού στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες. Θεσπίστηκαν το 1886 μετά την περίοδο ανασυγκρότησης και εξακολούθησαν να ισχύουν μέχρι το 1965. Η ονομασία των νόμων προέρχεται από το τραγούδι και το χορό ''Jump Jim Crow'', που παρουσίασε το 1828 ο Thomas Dartmouth (T.D.) "Daddy" Rice,ένας λευκός κωμικός μεταμφιεσμένος σε νέγρο και ήταν εμπνευσμένο από τον μισοπαράλυτο νέγρο Τζιμ Κρόου από το Σινσινάτι. Με τον καιρό, ο όρος ''Τζιμ Κρόου'' έγινε τρόπος περιγραφής των Αφρο-Αμερικανών και ονομασία νόμων που καθόριζαν το φυλετικό διαχωρισμό στο Νότο των ΗΠΑ.

Λυντσάρισμα:Είναι μια εξώδικη τιμωρία από μια άτυπη ομάδα.Σσυχνά χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει την άτυπη δημόσια εκτελέση από έναν όχλο, προκειμένου να τιμωρήσει έναν υποτιθέμενο παραβάτη, ή να εκφοβίσει μια ομάδα. Η λέξη προέρχεται από την αγγλική lynching και αυτή από τον Lynch. Κατά τη διάρκεια της περίοδου εντόνων διαδηλώσεων κατά του αποικιακού καθεστώτος που προηγήθηκε του Πολέμου της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ο Charles Lynch (1736-1796), ένας ''πατριώτης'' της Βιρτζίνια, αποφάσισε να μεταρρυθμίσει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμοζόταν η δικαιοσύνη στην περιοχή του.Έτσι, εφάρμοσε τις σύντομες δίκες και αρκετές φορές οδήγησε σε εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες, όσους τάσσονταν υπέρ του υπέρ αγγλικού στέμματος. Συνάθροιζε το δικαστήριο, προσλάμβανε ενόρκους και προήδρευσε της εκτέλεσης. Άν το δικαστήριο αναγκαζόταν να αναβάλει, ο κρατούμενος εκτελείτο. Ο νόμος ''Lynch'' εξαπλώθηκε στις δυτικές περιοχές των ΗΠΑ και αναπτύχθηκε εκεί, μέχρι την εδραίωση του Κράτους δικαίου. Ο Lynch αργότερα έγινε γερουσιαστής.

 Νέγρος- Negro -Έγχρωμος, Colored: Η λέξη Νegro αρχικά δήλωνε τους κληρονόμους της Νεγροειδούς Κληρονομιάς. Οι λέξεις  χρησιμοποιήθηκαν από τους ρατσιστές Λευκούς και την άρχουσα λευκή τάξη, ακόμη και σε επίσημα έγραφα, προκειμένου να δείξουν την κατωτερότητα των Μαύρων. Μετά το Κίνημα για τα Κοινωνικά Δικαιώματα και την κατάργηση του φυλετικού διαχωρισμού, άρχισε να χρησιμοποιείται ο όρος Αφρο-Αμερικανός, που είχε διαδοθεί από τους ίδιους τους Αμερικανούς Μαύρους, προκειμένου να οριστεί το σύνολο του λαού τους και  που δεν προερχόταν από τους πρώην αφέντες. Ηταν λέξη με τοπικό χαρακτηρισμό και είχε μεγάλη απήχηση.


Το θέμα γράφτηκε από Α.Β για το Historia blog
Παρακαλούνται όσοι αντιγράφουν τα θέματα, να αναφέρουν το blog ως πηγή
με λινκ  http://ellada-history.blogspot.gr/2016/12/blog-post_5.html
7/12/2016

Συνεχίζεται στο β' μέρος


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου