Τρίτη, 6 Νοεμβρίου 2012

James Naismith, ο «δημιουργός» του μπάσκετ

Ο μύθος του μπάσκετ θέλει τον νεαρό γυμναστή του κολεγίου Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης, Τζέιμς Νέισμιθ, ένα παγωμένο πρωινό του Δεκέμβρη του 1891, να είναι καθισμένος στην καρέκλα του και να ψάχνει να επινοήσει ένα καινούργιο άθλημα το οποίο θα έβγαζε τους μαθητές του από την πλήξη των ασκήσεων του γυμναστηρίου.
Ο Νέισμιθ προβληματισμένος και απογοητευμένος τσαλάκωσε το
χαρτί με τις σημειώσεις του και το πέταξε στο καλάθι των αχρήστων. Εκείνο κατέληξε μέσα, δίνοντας στον Νέισμιθ την ιδέα να δημιουργήσει ένα άθλημα στο οποίο μία μπάλα θα κατέληγε σε ένα καλάθι.
Σε τέτοιες ιστορίες η αλήθεια, συνήθως, ακροβατεί μεταξύ του μύθου και της πραγματικότητας. Ωστόσο, ένα είναι το σίγουρο: Ο Καναδός Τζέιμς Νέισμιθ, το παιδί Σκωτσέζων μεταναστών με σπουδές στη φαρμακευτική και τα θρησκευτικά, είναι ο άνθρωπος που ανακάλυψε το μπάσκετ.

O Τζέιμς Νέισμιθ γεννήθηκε στις 6 Νοεμβρίου  του 1861 στην πόλη Άλμοντ στο Οντάριο του Καναδά, και στη συνέχεια έζησε στις ΗΠΑ, όπου απέκτησε και την αμερικανική υπηκοότητα.
 Τζέιμς Νέισμιθ παντρεύτηκε το 1894 τη Μόντ Σέρμαν και απέκτησαν πέντε παιδιά. Μετά το θάνατο της γυναίκας του το 1937, στις 11 Ιουνίου 1939 παντρεύτηκε την Φλόρενς Κινκέιντ. Έξι μήνες αργότερα άφησε την τελευταία του πνοή στο Λόρενς του Κάνσας όπου και κηδεύτηκε. Εκτός από προπονητής, σπούδασε ιατρική ενώ στις 4 Μαΐου 1925, ο Καναδός Τζέιμς Νέισμιθ απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα.

Το 1939 έφυγε από τη ζωή και το Hall of Fame, το πάνθεον του μπάσκετ που βρίσκεται στο Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης και άνοιξε τις πόρτες του στις 17 Φεβρουαρίου του 1968, φέρει τιμής ένεκεν το όνομά του.
Ο Τζέιμς Νέισμιθ, διετέλεσε καθηγητής γυμναστικής και παίκτης του Λακρός  Το 1891, όταν εργαζόταν ως γυμναστής στο YMCA International Training School στο Σπρίνγκφιλντ της Μασσαχουσέτης, του ζητήθηκε να δημιουργήσει ένα καινούργιο άθλημα που θα παίζεται σε κλειστό χώρο, έτσι ώστε να μην κάθονται οι μαθητές του τις ώρες της γυμναστικής και σε περίπτωση κακοκαιρίας.

Η εντολή του προϊσταμένου του στο πανεπιστήμιο του Σπρίνγκφιλντ να δημιουργήσει μέσα σε δύο εβδομάδες ένα άθλημα που θα παίζεται σε κλειστό χώρο και σε περιορισμένες διαστάσεις, προκειμένου να αθλούνται οι φοιτητές χωρίς ανισότητες και κίνδυνο τραυματισμών, ήταν η αρχή.
 
Ο 30χρονος γυμναστής δεν έχασε χρόνο και έθεσε στο άθλημα τρεις βασικούς άξονες.
Πρώτον, άρχισε να αναλύει τα δημοφιλέστερα -εκείνη την εποχή- παιχνίδια (ποδόσφαιρο, ράγκμπι, μπέιζμπολ χόκεϊ), επιλέγοντας ως κατάλληλη μπάλα αυτή του ποδοσφαίρου.
Δεύτερον, δεν ήθελε να υπάρχουν πολλές σωματικές επαφές (για να αποφεύγονται οι τραυματισμοί) και για τον λόγο αυτό ήθελε να γίνονται πολλές πάσες και να μην κουβαλούν οι παίκτες την μπάλα.
Τρίτον, το παιχνίδι θα έπρεπε να είχε έναν σκοπό. Στην αρχή σκέφτηκε να βάλει ένα καλάθι στο πάτωμα, αλλά θα ήταν πολύ εύκολο για τους αμυνόμενους να κάτσουν μπροστά και να αποτρέπουν τις επιτυχείς προσπάθειες.

Εμπνευσμένος απ’ ένα παιχνίδι που έπαιζε μικρός στον Καναδά και το οποίο ονομαζόταν «Μια πάπια πάνω σ’ ένα βράχο», ο Τζέιμς Νέισμιθ δημιούργησε το μπάσκετ.



Στις 21 Δεκεμβρίου 1891 το πρώτο τζάμπολ ήταν γεγονός. Ο Νέισμιθ μάζεψε τους μαθητές του στο γυμναστήριο για να τους δείξει ένα νέο παιχνίδι, βασισμένο σε 13 κανόνες. Ζήτησε από τον επιστάτη, Ποπ Στέμπινς, να του βρει δύο καλάθια με διάμετρο 18 ιντσών.

Ο Στέμπινς δεν είχε κάτι που θα εξυπηρετούσε τον Νέισμιθ, παρά μονάχα δύο καλάθια που τοποθετούσαν ροδάκινα. Ο νεαρός γυμναστής δεν πτοήθηκε, τα πήρε και τα τοποθέτησε σε ένα μπαλκονάκι του γυμναστηρίου, ύψους 3 μέτρων και 5 εκατοστών.
Το ύψος και η διάμετρος του καλαθιού παραμένει το ίδιο ακόμη και σήμερα. Χώρισε τους μαθητές του σε δύο ομάδες των εννέα παικτών, τους έβαλε να διαβάσουν τους κανόνες και μετά τους άφησε να παίξουν. Επειτα από περίπου μισή ώρα οι μαθητές ήταν κατενθουσιασμένοι από αυτό το νέο άθλημα και ζητούσαν να παίζουν συνέχεια.

Ολα είχαν πάρει τον δρόμο τους. Κόπηκε ο πάτος από τα καλάθια με τα ροδάκινα για να μην ανεβαίνει κάθε φορά κάποιος να βγάζει την μπάλα από μέσα, αργότερα κατασκευάστηκαν ειδικά καλάθια σε εξωτερικούς χώρους, ενώ το 1894 κατασκευάστηκε και η πρώτη μπάλα του μπάσκετ. Απέμενε, βέβαια, και η κατάλληλη ονομασία.

Ενας μαθητής, ο Φρανκ Μάχαν, πρότεινε να ονομαστεί το άθλημα «Νέισμιθ - μπολ», αλλά ευτυχώς ο Καναδός γυμναστής το αρνήθηκε και άκουσε τη δεύτερη σκέψη του μαθητή του. «Μπάσκετ - μπολ»...

 Ενάμισι μήνα μετά, στις 26 Ιανουαρίου 1892, ο Νέισμιθ δημοσίευσε τους πρώτους κανόνες του μπάσκετ, χωρίς σ’ αυτούς να υπάρχει η ντρίπλα της μπάλας. Αρχικά, η μπάλα μετακινούταν στο γήπεδο μόνο με πάσες. Ύστερα από κάθε καλάθι, γινόταν τζάμπολ στο κέντρο του γηπέδου, ενώ οι αθλητές για να έχουν καλύτερη επαφή με την μπάλα έβαζαν στα χέρια τους κιμωλία, συνήθεια που σταμάτησε στη δεκαετία του ’30.

 Μετά την ανακάλυψή του, ο Νέισμιθ μετακόμισε το 1898 στο πανεπιστήμιο του Κάνσας κι έγινε ο πρώτος προπονητής του σχολείου. Με ρεκόρ 55-60 είναι ο μόνος προπονητής στην ιστορία του Κάνσας που έχει αρνητικό ρεκόρ. Έχει όμως κι ένα μοναδικό προνόμιο. Ήταν ο προπονητής του Φόρεστ «Phog» Άλεν, που μετά από χρόνια έγινε ένας από τους πετυχημένους κολεγιακούς προπονητές.


Το μπάσκετ έγινε γρήγορα πολύ δημοφιλές στις ΗΠΑ και στον Καναδά και εξαπλώθηκε σ’ άλλες χώρες. Επιπρόσθετα έκανε αρκετές προσπάθειες για να δημιουργηθεί και με ξεχωριστή εκδοχή του αθλήματος για τις γυναίκες και παρατήρησε ότι από τη φύση τους μπορούσαν πιο εύκολα να καταλάβουν την ομαδική δουλειά που χρειάζονταν να κάνουν. Παρατήρησε κάποιες γυναίκες να παίζουν μπάσκετ στο Σπρίγκφιλντ κι αυτές ήταν το... όχημα για να προμοτάρει το άθλημα στη Νέα Αγγλία. 
Το μπάσκετ συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σεντ Λιους το 1904 ως άθλημα επίδειξης και προστέθηκε για πρώτη φορά στο επίσημο πρόγραμμα των αγώνων, στην Ολυμπιάδα του Βερολίνο το 1936. Μάλιστα, τότε ο πατέρας του μπάσκετ που βρέθηκε στη Γερμανία ονομάστηκε κι επίτιμος πρόεδρος της διεθνής ομοσπονδίας μπάσκετ.
 



Οι 13 κανόνες του μπάσκετ, όπως τους έγραψε ο Τζέιμς Νέισμιθ θέτοντας τα θεμέλια του αθλήματος:


1. Η μπάλα μπορεί να ριχτεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση με το ένα ή και τα δυο χέρια.

2. Η μπάλα μπορεί να αναπηδά προς οποιαδήποτε κατεύθυνση είτε με το ένα, είτε με τα δυο χέρια, αλλά ποτέ με μπουνιά.

3. Ένας παίκτης δεν μπορεί να τρέξει με την μπάλα. Ο παίκτης πρέπει να πασάρει την μπάλα από τη θέση στην οποία έπιασε τη μπάλα, αλλά επιτρέπεται να υποδεχθεί την πάσα ακόμα κι όταν τρέχει.

4. Η μπάλα πρέπει να κρατείται στα χέρια, χωρίς τη χρήση των βραχιόνων ή του σώματος.

5. Απαγορεύεται το χτύπημα με αγκώνα, το κράτημα, το σπρώξιμο ή η τρικλοποδιά με κάθε τρόπο σ’ έναν αντίπαλο. Η πρώτη παραβίαση αυτού του κανονισμού απ’ ένα παίκτη θα μετρά ως φάουλ. Με τη δεύτερη ίδια παραβίαση, ο παίκτης θα αποβάλλεται μέχρι να μπει το επόμενο καλάθι ή αν υπάρχει ορατή πρόθεση να τραυματίσει τον αντίπαλό του, για τον υπόλοιπο αγώνα και απαγορεύεται η αντικατάστασή του.

6. Καταλογίζεται φάουλ εάν κάποιος χτυπήσει την μπάλα με γροθιά, στις παραβάσεις των κανονισμών 3 και 4 και ό,τι περιγράφεται στον κανονισμό 5.

7. Εάν μια από τις δυο ομάδες κάνει τρία συνεχόμενα φάουλ θα μετρά ως καλάθι για τους αντιπάλους. Συνεχόμενα φάουλ σημαίνει χωρίς ο αντίπαλος εν τω μεταξύ να κάνει φάουλ.

8. Καλάθι επιτυγχάνεται όταν κάποιος παίκτης πετάξει την μπάλα από το έδαφος μέσα στο καλάθι κι αυτή μείνει εκεί (τα καλάθια ήταν κλειστά εκείνη την εποχή και η μπάλα δεν έπεφτε). Απαγορεύοντας στην αμυνόμενη ομάδα να ακουμπήσει ή εμποδίσει την μπάλα από τη στιγμή που μπήκε μέσα στο καλάθι. Εάν η μπάλα μείνει στην άκρη του καλαθιού και οι αντίπαλοι μετακινήσουν το καλάθι, θα μετράει κανονικά.

9. Όταν η μπάλα βγαίνει εκτός γηπέδου, η επαναφορά θα γίνεται από τον πρώτο παίκτη που θα την ακουμπήσει. Σε περίπτωση διαφωνίας, ο επόπτης είναι αυτός που θα την επαναφέρει στον αγωνιστικό χώρο. Η επαναφορά της μπάλας θα πρέπει να γίνεται από τον παίκτη μέσα σε 5 δευτερόλεπτα. Αν την κρατήσει παραπάνω, αλλάζει κατοχή. Αν μια ομάδα προσπαθήσει να καθυστερήσει το παιχνίδι, ο επόπτης θα καταλογίσει φάουλ εις βάρος της.

10. Ο επόπτης είναι υπεύθυνος για τους παίκτες και ο απόλυτος υπεύθυνος για να κρατά σημειώσεις για τα φάουλ και για να υποδεικνύει στον διαιτητή πότε μια ομάδα συμπληρώνει τρία συνεχόμενα φάουλ. Έχει τη δύναμη να αποβάλει ένα παίκτη αν παρέβη τον κανονισμό νούμερο 5.

11. Ο διαιτητής είναι υπεύθυνος για την μπάλα και αποφασίζει πότε η μπάλα είναι «ζωντανή», εντός αγωνιστικού χώρου, ποια ομάδα έχει την κατοχή και κρατά και τον χρόνο του αγώνα. Αποφασίζει πότε έχει επιτευχθεί καλάθι, κρατά το σκορ κι έχει οποιαδήποτε άλλη εξουσία που συνήθως αφορά ένα διαιτητή.

12. Ο χρόνος του αγώνα είναι δυο ημίχρονο των 15 λεπτών με πέντε λεπτά διάλειμμα μεταξύ τους.

13. Η ομάδα που πετυχαίνει τα περισσότερα καλάθια σ’ αυτό το διάστημα αναδεικνύεται νικήτρια.



Πηγές


ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Του Σταθη Δημολα, Το πρώτο... καλάθι στην ιστορία του μπάσκετ 2011

Sportfm, Η… αρχή του μπάσκετ
Wikipedia , James Naismith
Ηλεία τώρα, Σαν Σήμερα..6 Νοεμβρίου 2012, Τζέιμς Νέισμιθ


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου